Anlamı
yapılan kötü davranışa karşılık vermek.
Detaylı Açıklama
Ettiğini yanına bırakmamak, yapılan kötü davranışa karşılık vermek anlamındadır. Kalıpta iki taraf vardır: kötü davranışı yapan ve ona karşılık veren; karşılık veren, kötülüğe uğrayanın kendisi de olabilir, bir yakını da. Ettiğini sözünün iyelik eki davranışı yapana aittir; kalıbın öznesi ise karşılık veren kişidir: Ayşe, kardeşinin ettiğini yanına bırakmadı. Yanına bırakmamak, kötülüğün yapanın yanında karşılıksız kalmasına izin vermemektir. Tanım karşılığın biçimini söylemez: bir sözle, bir şikâyetle, bir davayla ya da aynı davranışla karşılık verilebilir. Kalıp bir öç almayı da, bir hak aramayı da anlatabilir. Olumsuz fiil, kişinin olanı unutup geçmeye razı olmadığını anlatır. Karşılık hemen de gelebilir, yıllar sonra da. Konuşan bunu bir kararlılıkla dile getirebilir: senin ettiğini yanına bırakmayacağım.
Örnek Cümleler
- Kendisine iftira atan iş arkadaşının ettiğini yanına bırakmayan Elif, yazışmaları müdüre götürüp gerçeği ortaya çıkardı.
- Kasıtlı bir faulle sakatlanan oyuncu, maç sonunda disiplin kuruluna başvurdu; rakibinin ettiğini yanına bırakmadı.
- Depozitosunu haksız yere vermeyen ev sahibinin ettiğini yanına bırakmayan öğrenci, arabulucuya başvurup parasını geri aldı.
Diğer Deyimler ve Atasözleri
Sıkça Sorulan Sorular
Yanına bırakmamak, cezasız bırakmamak, öç almaktır; deyimde bırakmamak yerine koymamak da kullanılabilir. Deyimin tanımı karşılığı açıkça bir öç olarak adlandırır. Ettiğini yanına bırakmamanın tanımı ise öç sözcüğünü kullanmaz, karşılık vermekten söz eder.
Atasözü, kötü bir davranışı aynı biçimde karşılık vererek cezalandırmak yerine affetmenin en büyük erdem olduğunu söyler. Ettiğini yanına bırakmayan kişi ise karşılık vermeyi seçmiştir. Atasözü bağışlamayı övmekle bu seçimin karşısına başka bir yol koyar.
Ettiğini bulmak, kötü davranışı yapan kişinin karşılık görmesini anlatır; deyimin öznesi o kişidir. Ettiğini yanına bırakmamak ise karşılığı veren kişiyi özne yapar. Aynı olay iki ayrı yandan anlatılır: biri karşılığı göreni, öteki vereni anlatır.