Anlamı
bir evin dirlik ve düzenini kadın sağlar.
Detaylı Açıklama
Evi ev eden avrat atasözü, bir evin dirlik ve düzenini kadının sağladığını söyler. Avrat burada kadın, eş demektir. Söz bir sıfat-fiil öbeğiyle kurulur: evi ev eden, avrat sözünü niteler. Sözdeki ev etmek, bir yapıyı içinde huzurla yaşanan bir yuvaya çevirmeyi anlatır; atasözüne göre ev, bir kadının emeğiyle gerçek bir ev olur. Dirlik huzurlu, geçimli bir yaşayışı; düzen ise evin işlerinin yolunda gitmesini anlatır. Atasözü bir kadının evine verdiği emeği överken söylenebilir; bir yuvanın neden dağıldığı konuşulurken de anılabilir. Söz evin düzenini tek başına kadına yükler; ev işlerinin eşler arasında paylaşıldığı aileler bu yargıyı paylaşmayabilir. Bir düğünde, bir aile büyüğünün öğüdünde ya da bir anma konuşmasında geçebilir.
Örnek Cümleler
- Yıllarca bekâr yaşayan Ahmet'in dağınık evi, evlendikten birkaç ay sonra derli toplu bir yuvaya dönünce annesi gülümsedi: Evi ev eden avrat.
- Eşini kaybettikten sonra evin düzeni bozulan yaşlı adam, komşularına evi ev eden avrat diyerek karısını andı.
- Gelin geldikten sonra dağınık çiftlik evinde her şey yerli yerine oturdu, sofralar vaktinde kuruldu; evi ev eden avrat.
Diğer Atasözleri ve Deyimler
Sıkça Sorulan Sorular
Bu atasözü, kimi kadınların bir aileye düzen verip mutluluk getirdiğini, kimilerinin ise ailenin düzenini ve mutluluğunu bozduğunu söyler. Evi ev eden avrat ilk türü anar ve onu genel bir yargı gibi kurar. İkisi de evin düzenini kadına bağlar.
Atasözü, erkek parayı bilinçsizce harcama eğiliminde olsa bile kadının buna meydan vermemesini, tutumlu olmasını öğütler. Evin düzeni burada parasal bir düzendir: kadın, akıp giden parayı göl gibi toplar. Evi ev eden avrat ise düzeni daha genel bir dirlikle anlatır.
Ev bark yıkmak, karı kocayı birbirinden ayırmaktır; deyim kurulmuş bir yuvanın dağıtılmasını anlatır. Evi ev eden avrat ise bir yuvanın kurulup ayakta tutulmasını kadına bağlar. Biri dağılan, öteki dirlik içinde süren bir evi anar.