Anlamı
hızla.
Detaylı Açıklama
Fişek gibi, hızla ve bir anda atılan, fırlayan ya da hareket eden şeyler için kullanılan canlı bir benzetmedir. Buradaki fişek imgesi, doğruca ileri giden ve kısa sürede etkisini gösteren hareket duygusunu çağrıştırır. Bu yüzden çocukların koşması, aracın kalkışı, cevabın gelişi ya da bir işin hızla sonuçlanması gibi durumlarda sık duyulur. Deyimin gücü, hızın yalnız miktarını değil, ani ve göze çarpan karakterini de anlatmasındadır. İnsan fisek gibi koşabilir, araba fisek gibi fırlayabilir ya da biri yerinden fisek gibi kalkabilir. Hareketin süratini ve canlılığını sıcak biçimde anlatan yerleşik bir deyimdir. Benzetme, hızın yanında enerjik bir ataklık duygusu da taşır. Bu yüzden deyim yalnız çabukluğu değil, atılgan başlangıcı da hissettirir.
Örnek Cümleler
- Düdük çalınca çocuklar çizgiden fişek gibi fırladı.
- Otobüs duraktan kalkar kalkmaz fişek gibi yokuşa vurdu.
- Soruyu duyar duymaz fişek gibi ayağa kalkıp cevap verdi.
Diğer Deyimler ve Atasözleri
Sıkça Sorulan Sorular
Çünkü fişek imgesi, harekete birden ve gözle görülür biçimde başlamayı çağrıştırır. Bu yüzden söz hem sürati hem de o süratin patlar gibi başlamasını anlatır. Salt hızlı olmaktan çok sıçrayarak başlayan hareket önemlidir.
Koşmak, yerinden kalkmak, ileri atılmak, hızla çıkmak ve çabuk tepki vermek gibi ani hareketler için çok doğal kullanılır. Ortak yön, seri ve belirgin hızdır. Deyim özellikle beklenmedik canlılık gösteren durumlarda iyi oturur.
Ortak yan, ani ve etkili hareket düşüncesidir. Fişek gibi doğrudan hız ve ataklığı anlatırken, fişek atmak daha çok sözün ya da davranışın ortamı sarsan etkisine yönelir.