Anlamı
yoksul geçimini, varlıklı keyfini düşünür.
Detaylı Açıklama
Fukaranın tavuğu, zenginin atı kıymetli olur atasözü, yoksulun geçimini sağlayan küçük aracın onun için çok değerli olduğunu, zenginin ise keyif ve gösteriş aracı olan daha büyük varlıklarla ilgilendiğini anlatır. Burada toplumsal fark yalnız mala değil, o malın işlevine de yansımaktadır. Yoksul tavuktan gelecek yumurtayı düşünür; zengin atın itibarını, rahatını ve keyfini önemser. Atasözünün gücü, sınıf farkını iki hayvan üzerinden çok somut ve anlaşılır biçimde gösterebilmesidir. Bu yüzden geçim ile keyif arasındaki uçurumu anlatırken çok yerinde durur. Değer yargısının insanların hayat şartlarına göre değiştiğini anlatan çarpıcı bir atasözüdür. Böylece ihtiyaç ile keyif arasındaki toplumsal ayrım daha görünür olur. Söz, değer ölçüsünün hayat şartlarından bağımsız kurulamayacağını açıkça hatırlatır.
Örnek Cümleler
- Küçük bir zararı bile büyütmesi boşuna değil, fukaranın tavuğu, zenginin atı kıymetli olur.
- Onun için tavuk bile büyük nimetti; doğrusu fukaranın tavuğu, zenginin atı kıymetli olur.
- İmkânlar değişince neyin değerli sayıldığı da değişir; fukaranın tavuğu, zenginin atı kıymetli olur.
Diğer Atasözleri ve Deyimler
Sıkça Sorulan Sorular
Çünkü söz, insanların elindeki mala verdikleri değerin hayat şartlarına göre değiştiğini gösterir. Yoksul için geçimlik olan şey yaşamsaldır; zengin içinse keyif ve gösteriş öne çıkabilir.
Küçük bir şeyin yoksul için büyük anlam taşıdığı, zenginin ise daha büyük ve farklı ihtiyaçlarla ilgilendiği durumlarda çok iyi oturur. Ortak konu, değer ölçüsünün sosyal konuma göre değişmesidir.
Hepsinde yoksulun dar imkânı, sınırlı kısmeti veya geçim endişesi vardır. Ancak bu söz özellikle, aynı şeylerin insanlar için neden farklı ağırlık taşıdığını göstermesiyle ayrılır. Karşılaştırma yönü bu atasözünü daha toplumsal kılar.