Anlamı
at, alışıp hizmete elverişli duruma gelmek.
Detaylı Açıklama
Gem almak, atın terbiye edilip hizmete elverişli duruma gelmesi anlamına gelir. Buradan hareketle söz, huysuz, başına buyruk ya da kontrolsüz olan bir şeyin disiplin altına girmesini de düşündürür. Gem, yön verme ve söz geçirme aracıdır; bu yüzden gem almakta yalnız alışmak değil, denetlenebilir hâle gelmek de vardır. Deyim özellikle hayvan terbiyesi üzerinden doğmuş olsa da, mecaz çağrışımı bakımından insan davranışlarına da yakın durur. Kısacası gem almak, başta zor görünen bir varlığın zamanla düzene uyup yönetilebilir hâle gelmesini anlatan, kökü somut ama çağrışımı geniş bir deyimdir. Bu yönüyle söz, ham gücün zamanla eğitim ve düzen sayesinde işe yarar hâle gelişini de düşündürür.
Örnek Cümleler
- Bu tayın biraz daha eğitim görünce gem almak üzere olduğu söylendi.
- Huysuz at sonunda gem almak belirtileri göstermeye başladı ve seyisi sevindirdi.
- Usta seyis, her atın vakti gelince gem almak zorunda kaldığını anlattı.
Diğer Deyimler ve Atasözleri
Sıkça Sorulan Sorular
Çünkü gem, yön verme ve kontrol aracıdır. Bu yüzden gem almak yalnız alışmak değil, aynı zamanda yönetilebilir ve söz dinler hâle gelmek anlamını da taşır.
At terbiyesi, binicilik ve seyislik dünyasına bağlıdır. Sözün asıl kuvveti, huysuz görünen bir hayvanın zamanla eğitime uyup düzen içine girmesinden doğar. Böylece söz, eğitimin kontrol ve uyum sağlama yönünü açıkça gösterir.
Gem almak, denetim ve uyum yönünü; gem almamak ise başına buyrukluk ve söz dinlememe tarafını temsil eder. İki deyim aynı alanın zıt uçları gibidir. Böylece söz, eğitimin kontrol ve uyum sağlama yönünü açıkça gösterir.