Anlamı
üzülmek, rahatsızlık duymak:
'Onun kenar mahallelerde sürüklenen çıplak ayakları benim gönlüme dokunuyor.' -O. S. Orhon.
Detaylı Açıklama
Gönlüne dokunmak, bir şeyin insanda üzüntü, rahatsızlık ya da içten bir hassasiyet uyandırması anlamında kullanılır. Buradaki dokunmak fiziksel temas değil, duygusal etkiyi anlatır. İnsan bazen gördüğü bir yoksulluktan, duyduğu bir sözden ya da tanık olduğu bir haksızlıktan dolayı gönlüne dokunduğunu söyler. Bu nedenle deyim, duygusal etkilenmenin ince ve içten tarafını öne çıkarır. İçinde sert tepki değil, duyarlılık vardır. Söz, insanın kalbine değen şeyi sessiz bir sarsıntı olarak anlatır. Gönlüne dokunmak, rahatsızlık ile merhameti, incinme ile duyarlılığı aynı anda taşıyan, iç titreşimini güçlü biçimde duyuran bir deyimdir. Sessiz etkilenmenin gücünü, kalıcılığını, iç titreşimini, derinliğini, izini, sızısını ve bıraktığı izi de açık eder.
Örnek Cümleler
- Yaşlı adamın yalnız hâli hepimizin gönlüne dokundu, o akşam sustuk.
- Bu kadar küçümseyici konuşması gönlüne dokundu, insanın içi daraldı doğrusu.
- Sokakta üşüyen çocuğu görmek insanın gönlüne dokunuyor, insanın içi sızlıyor.
Diğer Deyimler ve Atasözleri
Sıkça Sorulan Sorular
Çünkü deyim, patlayan tepkiyi değil, içeride hissedilen sarsıntıyı anlatır. İnsan burada çoğu zaman bağırmaz; yalnız kalbine değen şey yüzünden içten, derinden ve sessizce rahatsız olur.
Yoksulluk, yalnızlık, haksızlık, küçümseyici sözler ve merhamet uyandıran görüntüler karşısında daha güçlü duyulur. Ortak tema, kalbe değen ince, sessiz ama oldukça derin ve etkili rahatsızlıktır.
Gönlüne dokunmak daha geniş bir duygusal etkilenmeyi anlatabilir; üzülme, merhamet ya da rahatsızlık içerebilir. Gönlü kırılmak ise daha doğrudan kişisel incinmeyi ve kırgınlığı öne çıkarır.