Anlamı
1) insanı aşırı derecede etkilemek, sarsmak, kendinden geçmesine yol açmak:
'Bu sesler, o zamanki hayat zevklerinin iç bayıltıcı bir içkisi gibi gönlümüzü yakarak ta derinliklerimize kadar nüfuz etmesini bilirdi.' -A. Ş. Hisar. 2) aşk dolayısıyla iç yangınına tutulmak.
Detaylı Açıklama
Gönül yakmak, bir kimseyi derinden etkilemek, sarsmak ve özellikle aşk dolayısıyla içinde yoğun bir yanış duygusu doğurmak anlamlarında kullanılan güçlü bir deyimdir. Birinci anlamında dışarıdan gelen bir etkinin insanı içten sarsması vardır; ikinci anlamında ise aşkın insanın içinde oluşturduğu ateş öne çıkar. Buradaki yakmak fiili, duygunun sıradan bir hoşlanma olmadığını, yakıcı ve kolay dinmeyen bir yoğunluk taşıdığını gösterir. Bu yüzden söz, hem hayranlık hem acı hem de tutkulu özlem duygularını aynı anda çağrıştırabilir. Gönül yakmak, sevginin ya da etkilenmenin insan ruhunda bıraktığı yanıcı izi çok canlı bir mecazla anlatır. Tutkuyu, sarsıntıyı, iç yangınını ve insanı kendinden geçirecek kadar güçlü duygusal tesiri açık biçimde görünür kılar.
Örnek Cümleler
- O ses öyle bir türkü söyledi ki dinleyenlerin gönül yaktı.
- Genç adam sevdiğinin ardından aylarca gönül yakıp dolaştı yalnız başına.
- Bazı bakışlar insanın içinde durup dururken gönül yakabiliyor ansızın bile.
Diğer Deyimler ve Atasözleri
Sıkça Sorulan Sorular
Çünkü burada duygu yalnız hoşlanma düzeyinde kalmaz, insanın içinde yakıcı bir iz bırakır. Deyim, tesirin şiddetini, derinliğini, yoğunluğunu ve kolay dinmeyen duygusal harareti açıkça gösterir.
Evet, taşıyabilir. Çünkü bir şey gönül yakarken hem büyüleyici olabilir hem de kişiyi özlem, keder veya tutkulu istek içinde bırakabilir; sözün gücü de bu ikili etkiden gelir.
Gönül kırmak daha çok incitici davranışla doğan kırgınlıktır. Gönül yakmak ise aşkın, özlemin veya yoğun etkinin içte oluşturduğu daha tutkulu, sarsıcı ve yanıcı hâli anlatır.