Anlamı
dikkatle ve hissettirmeden bakışlarla kontrol altında tutmak:
'Anlamlı anlamlı birbirine işaretler yaparak, göz kaş süzerek Emine'ye uzun uzun bakıyorlar.' -R. H. Karay.
Detaylı Açıklama
Göz kaş süzmek, bakış ve yüz hareketleriyle birini dikkatle izlemek, yoklamak ya da anlamlı biçimde süzmek anlamında kullanılan deyimdir. Burada yalnız bakma değil, bakışa eşlik eden yüz ifadesi ve ince niyet önemlidir. Bu yüzden deyim bazen flört, bazen küçümseme, bazen de denetleyici dikkat taşır. Kısacası göz kaş süzmek, bakışın düz değil anlam yüklü ve kontrol edici biçimde yönelmesini anlatan, hareketli ve canlı bir ifadedir. Yüz ifadesinin rolünü belirginleştirir. Deyim, kişinin yalnız neye baktığını değil, nasıl baktığını da açık biçimde sezdirir. Bakışla birlikte mimiklerin de konuştuğu durumları iyi karşılar. Söz, yüzün bütün ifadesini tek kalıpta toplar. İnce alayı da kolay taşır.
Örnek Cümleler
- Kadın onu kapıdan girer girmez göz kaş süzerek baştan yokladı.
- Masadakiler yeni gelini göz kaş süzmekten vazgeçmedi o gece boyunca.
- Usta, çırağı göz kaş süzerek ne yaptığını anlamaya çalıştı dikkatle.
Diğer Deyimler ve Atasözleri
Sıkça Sorulan Sorular
Çünkü yüz ifadesi bütünüyle anlam taşır. Kaşların hareketi, bakışın yönü ve yüzün tavrı bir araya gelince sözsüz ama kuvvetli bir değerlendirme duygusu doğar. Deyim bu yüzden yalnız bakışı değil, mimikleri de kapsar.
Merak, flört, küçümseme, kuşku ya da denetleme duygusuyla kullanılabilir. Ortak yön, bakışın düz olmaması ve kişinin karşısındakini anlamlı biçimde tartmasıdır. Her kullanımda belirli bir niyet sezdirilir.
Anlamları yakındır; ancak göz kaş süzmekte yüz hareketleri daha belirgindir. Göz süzmek ise daha çok bakışın baygın, anlamlı ya da inceleyici yönünü öne çıkarır. Yani ilki mimikleri, ikincisi bakış çizgisini öne taşır.