Anlamı
baygın ve anlamlı bakmak:
'Göz süzüp boyun kırması, erkeği baştan çıkarmanın ilmini bilmesi fabrikaların tezgâh başlarında, soyunma odalarında konuşuldu.' -L. Tekin.
Detaylı Açıklama
Göz süzmek, birine baygın, anlamlı, çoğu zaman dikkat çekici ya da çekici bir biçimde bakmak anlamında kullanılan canlı bir deyimdir. Süzmek fiili, bakışın üzerinde kayar gibi, inceleyici ve uzatılmış biçimde yönelmesini hissettirir. Bu yüzden sözde yalnız bakma değil, niyet ve etki de vardır. Flört, küçümseme ya da imalı dikkat gibi farklı tonlar bağlama göre ortaya çıkabilir. Kısacası göz süzmek, bakışın anlamla yüklendiği ve karşı tarafta etki bırakmak üzere yöneltildiği durumları anlatan ince ama belirgin bir ifadedir. Bakışın tavrını görünür kılar. Deyim, sözsüz iletişimin bazen tek başına yeterli olabildiğini de gösterir. Tek bir bakışın tavrı bu sözle belirginleşir. Sessiz etkiyi iyi taşır.
Örnek Cümleler
- Masanın ucundan onu göz süzerek konuşmayı sessizce sürdürdü orada yine.
- Yeni geleni baştan sona göz süzdü, sonra iyice sessizleşti orada.
- Oyuncu sahnede seyirciyi göz süzerek etkisini daha da artırdı bugün.
Diğer Deyimler ve Atasözleri
Sıkça Sorulan Sorular
Çünkü bakış uzatılmış, anlam yüklenmiş ve etki bırakmak üzere yönelmiştir. Deyim, yalnız görmeyi değil, bakışın tavrını ve niyetini de anlatır. Karşı tarafta bir iz bırakma isteği hissedilir.
Flört, küçümseme, merak, meydan okuma ya da hafif alay tonuyla kullanılabilir. Ortak nokta, bakışın boş değil, yüklü ve hissettiren bir karakter taşımasıdır. Tonu cümlenin bağlamı belirler.
Göz süzmekte bakışın kendisi ön plandadır. Göz kaş süzmekte ise kaş ve yüz hareketleri de devreye girer; bu yüzden ikinci ifade yüzün tamamını daha çok işin içine katar.