Anlamı
çok acıkmak:
'Bu akşam açlıktan gözü dönmüş bir hâlde bir evin mutfağına girmişti.' -S. F. Abasıyanık.
Detaylı Açıklama
Gözü dönmek deyimi burada bir kişinin çok acıktığını, açlığın onu huzursuz ve neredeyse düşünemez hâle getirdiğini anlatır. Deyim günlük dilde güçlü bir abartı taşır; kişi gerçekten gözlerini kaybetmez ya da yönünü şaşırmaz, fakat açlığın bedensel baskısı o kadar artmıştır ki davranışları sertleşmiş, sabrı azalmış gibi görünür. Bu yüzden yalnız açlığı değil, açlığın yarattığı gerginliği ve aceleciliği de sezdirir. Özellikle uzun süre yemek yememiş kişiler için, çocukların huysuzlaştığı anlarda ya da ağır işten sonra duyulan yoğun açlıkta kullanılır. Kimi bağlamlarda öfke ya da hırs için de başka anlamları vardır; ancak burada temel anlam açlıktır. Kısacası gözü dönmek, sıradan açlıktan daha kuvvetli ve taşkın bir açlık durumunu anlatan canlı bir deyimdir.
Örnek Cümleler
- Akşama kadar çalışınca gözü döndü, sofraya oturur oturmaz hızla yedi.
- Çocuk okuldan öyle aç geldi ki gözü dönmüş gibiydi bugün.
- Yol boyu bir şey yemeyince herkesin gözü döndü, ilk lokantaya girdi.
Diğer Deyimler ve Atasözleri
Sıkça Sorulan Sorular
Çünkü deyim, açlığın insanı sabırsız ve taşkın hâle getirdiğini de düşündürür. Böylece yalnız mide boşluğunu değil, davranıştaki sertleşmeyi de birlikte açıkça, kuvvetle ve canlıca anlatır.
Genellikle kullanılmaz. Daha çok uzun süre yemek yememiş, dayanacak gücü azalmış ve açlığını belirgin biçimde hissettiren kişiler için özellikle, yerinde ve vurgulu biçimde sıkça söylenir.
Çok acıkmak düz bir anlatımdır. Gözü dönmek ise açlığın şiddetini artırır ve kişinin hâline sabırsızlıkla taşkınlık karıştığını daha canlı, sert, belirgin ve güçlü biçimde gösterir.