Anlamı
daha önce geçirdiği kötü bir denemeden sonra birinden veya bir şeyden zarar gelebileceği kanısına varmak:
'Yabancı bir iklimde, ebedî olarak yaşamaya mahkûm olduktan sonra bundan üstün hangi bir cezadan gözümüz korkabilir.' -Y. K. Karaosmanoğlu.
Detaylı Açıklama
Gözü korkmak deyimi, kişinin geçmişte yaşadığı kötü bir deneyimin etkisiyle aynı ya da benzer durumlara çekinerek yaklaşmasını anlatır. Burada korku yalnız anlık değil, yaşanmış bir olayın bıraktığı izdir. İnsan bir kere zarar görünce, sonra benzer işlerde eli geri gider, daha temkinli olur ve yeniden canının yanacağından kuşkulanır. Bu nedenle deyim yalnız korkuyu değil, tecrübeyle oluşan ürkekliği de taşır. Çocuklukta düşen birinin yüksekten korkması, aldatılan birinin yeniden güvenmekte zorlanması ya da zarar edenin tekrar aynı işe girmek istememesi bu bağlama örnek verilebilir. Böyle durumlarda kişi çoğu zaman mantıklı olsa bile içindeki çekinceyi kolay yenemez. Kısacası gözü korkmak, kötü deneyimlerin bıraktığı çekingenliği ve yeniden zarar görme kaygısını anlatan güçlü bir deyimdir.
Örnek Cümleler
- Bir kez dolandırılınca gözü korktu, kimseye kolay inanmadı artık sonra.
- Attan düşünce çocuğun gözü korktu, bir daha binmedi hemen orada.
- O kazadan sonra gözü korkan adam yola hep temkinli çıktı.
Diğer Deyimler ve Atasözleri
Sıkça Sorulan Sorular
Genellikle daha önce yaşanmış bir zarar, acı ya da başarısızlıktan sonra söylenir. Kişi aynı şeye yeniden yaklaşırken artık daha çekingen, kuşkulu, ölçülü ve temkinli davranır.
Evet, farklıdır. Anlık korku o sıradaki tehditle ilgilidir; gözü korkmak ise geçmiş deneyimin bıraktığı iz yüzünden sonradan gelişen temkinli, kalıcı ve belirgin bir geri duruştur.
Yakındırlar ama aynı değildir. Gözü almamak genel çekinmeyi anlatabilir; gözü korkmakta ise daha önce yaşanan kötü deneyimin etkisi çok daha belirgin ve güçlü biçimde hissedilir.