Anlamı
dikkati bir yerde toplanmak:
'Masalarda oturan kadınların en ufak bir harekette gözleri kapıdaydı.' -N. Cumalı.
Detaylı Açıklama
Gözü olmak deyimi, bir kişinin dikkatinin sürekli belli bir yerde, kişide ya da olayda toplanmasını anlatır. Bu kullanım çoğu zaman bir beklenti, kaygı, merak ya da umutla ilişkilidir. Örneğin birinin gözü kapıda olabilir; çünkü gelecek haberi, beklenen kişiyi ya da sonucu düşünüyordur. Deyim burada sahip olma arzusundan çok zihinsel ve duygusal yoğunlaşmayı gösterir. Kişi başka işlerle meşgul görünse bile asıl dikkati beklediği yerde kalır. Bu yüzden hem fiziksel bakışı hem de içten içe süren beklentiyi anlatan güçlü bir ifadedir. Günlük konuşmada çok doğaldır; çünkü insanın dağınık değil, tek bir noktaya bağlanmış dikkatini kısa yoldan verir. Kısacası gözü olmak, beklenti ve dikkat duygusunun bir yerde toplanmasını anlatan işlek ve canlı bir deyimdir.
Örnek Cümleler
- Böyle günlerde gözü olmak, toplantı boyunca kapıda beklemekti onun için.
- Annesi için gözü olmak bugün telefonda bekleyip durmak demekti hep.
- Misafir yaklaşınca herkes için gözü olmak yolda beklemek demek oldu.
Diğer Deyimler ve Atasözleri
Sıkça Sorulan Sorular
Bu kullanımda asıl vurgu dikkat kesilmektir. Kişi bir şeyi beklediği, merak ettiği ya da önemsediği için gözünü ve zihnini özellikle oraya daha güçlü yöneltmiş olur.
En sık gözü kapıda olmak, gözü yolda olmak, gözü pencerede olmak gibi kalıplarla kullanılır. Ortak nokta, bekleyişin belli bir yere sürekli, dikkatle ve umutla yönelmesidir.
Aynı değildir. Göz dikmek bir şeyi ele geçirme isteğini anlatır; gözü olmak ise daha çok dikkat, merak, bekleyiş ve yönelmiş ilgiyi birlikte doğalca ifade eder.