Anlamı
bir şeyin doğruluğuna inandırmak için edilen ant.
Detaylı Açıklama
Gözüm çıksın sözü, konuşanın söylediği şeyin doğruluğuna karşısındakini inandırmak için kullandığı güçlü bir ant ifadesidir. Bu sözde kişi, doğru söylemediği takdirde başına ağır bir ceza gelsin ister gibi konuşur; bu yüzden cümleye sert ve iddialı bir ton verir. Günlük hayatta özellikle samimi konuşmalarda, kendini savunurken ya da karşı tarafın kuşkusunu kırmaya çalışırken duyulur. Gerçek anlamda kör olmayı istemek söz konusu değildir; asıl amaç, söylenenin yalan olmadığını abartılı bir yemin havasıyla göstermektir. Bu yüzden ifade hem halk diline hem de duygusal tepkiye yakındır. Resmî dilde kaba kaçabilir ama mahalle dili içinde canlıdır. Kısacası gözüm çıksın, doğruluğu pekiştirmek için söylenen, sertliği halk söyleyişinden gelen güçlü bir ant sözüdür.
Örnek Cümleler
- Ben o paraya dokunmadım, gözüm çıksın, sana doğruyu söylüyorum şimdi.
- Çocuğu ben itmedim, gözüm çıksın, kendi ayağı kaydı vallahi burada.
- Yarın geleceğine söz verdi, gözüm çıksın, bunu bizzat duydum ben.
Diğer Deyimler ve Atasözleri
Sıkça Sorulan Sorular
Çünkü gündelik ve halk ağzına yakın bir ant biçimidir. İçindeki beddua tonu, resmî ya da ölçülü dilde ağır ve kaba duyulmasına yol açar; daha çok samimi ya da tartışmalı ortamlara uyar.
Tam olarak aynı değildir. Yemin etmek daha nötr ve düz bir doğrulama olabilir; gözüm çıksın ise daha halk tipi, daha duygulu ve daha abartılı bir inandırma çabası taşır.
Kişi sık sık kullanıyorsa ya da açıkça kuşkulu bir şeyi zorla doğru göstermeye çalışıyorsa itici duyulabilir. O zaman söz, güven vermekten çok karşı tarafı sıkıştıran bir savunmaya dönüşür.