Anlamı
1) sert ve şiddetli darbe yüzünden göz önünde yıldızlar oluşmak; 2) çok sevindiğini belli etmek:
'Zehra'yı Haşim'e almayı düşünürken, oğlanın gözlerinde nasıl şimşek çakmıştı.' -H. E. Adıvar. 3) çok kızmak, öfkelenmek:
'Eski oyuncunun gözlerinde şimşekler çaktı, yutkundu.' -H. E. Adıvar. 4) çok üzücü bir sebeple sarsılmak.
Detaylı Açıklama
Gözünde şimşek çakmak deyimi, kaynaktaki çok anlamlı yapısıyla hem fiziksel sarsıntıyı hem ani duygusal parlamayı anlatabilir. Sert bir darbe alan kişinin gözünün önünde yıldızlar uçuşur gibi olması birinci ve somut anlamdır. Bunun yanında birinin gözünde sevinçten ani bir ışıltı belirmesi için de kullanılır. Öfke yükseldiğinde bakışların sertleşip parlaması ya da ağır bir üzüntüyle insanın sarsılması da yine bu sözle anlatılabilir. Bu nedenle deyim, gözde birden beliren yoğunluğu merkeze alır; sebep sevinç, öfke, acı veya darbe olabilir. Ortak nokta, duygunun ya da etkinin bir anda görünür hâle gelmesidir. Bakış sakince akmaz, çakar. Kısacası gözünde şimşek çakmak, insanın gözlerinde ani ve güçlü bir parlayışla dışa vuran sarsıcı etkiyi anlatan çok yönlü bir deyimdir.
Örnek Cümleler
- Müjdeyi duyunca gözünde şimşek çaktı, yüzü bir anda değişti hemen.
- Hakareti işitince gözünde şimşekler çaktı, sesi sertleşti hemen orada ansızın.
- Top çarpınca çocuğun gözünde şimşek çaktı, bir süre sendeledi orada.
Diğer Deyimler ve Atasözleri
Sıkça Sorulan Sorular
Çünkü her iki durumda da ortak olan şey, duygunun gözlerde ani bir parlama ve sert yoğunlukla görünmesidir. Deyim sebebin ne olduğundan çok, bu çarpıcı dışa vurumu merkeze alır.
Bağlam bunu açıkça belirler. Fiziksel çarpma, düşme ya da acı varsa söz daha somut anlaşılır; haber, öfke, sevinç veya sarsılma anlatılıyorsa mecaz anlam öne çıkar.
Gözleri parlamak daha yumuşak ve çoğu zaman olumlu bir ışıltıyı anlatır. Gözünde şimşek çakmak ise daha ani, daha sert ve sarsıcı bir parlamayı hissettirir; içinde çarpıcılık daha yüksektir.