Anlamı
gözlerini belertmek.
Detaylı Açıklama
Gözünü ağartmak deyimi, gözleri belirgin biçimde açıp akını daha çok görünür hâle getirmek anlamında kullanılır. Bu görünüm çoğu zaman şaşkınlık, öfke, korku ya da sert bir tepki anında ortaya çıkar. İnsan gözünü ağarttığında bakış yumuşaklığını kaybeder; yüz ifadesi sertleşir, irkilme ya da tehdit duygusu güçlenir. Bu yüzden deyim yalnız fiziksel bir görünüşü değil, o görünüşün taşıdığı psikolojik yükü de anlatır. Birinin beklenmedik sözüne şaşıran, öfkeyle bakan ya da sertçe tepki veren kimse için doğal biçimde söylenebilir. Deyimde göz, duygunun dışa vurulduğu temel yer hâline gelir. Kısacası gözünü ağartmak, güçlü bir tepkinin gözlerde sert ve açık biçimde belirmesini anlatan görsel etkisi yüksek bir deyimdir.
Örnek Cümleler
- Adını duyunca birden gözünü ağarttı, ne diyeceğini şaşırdık hep orada.
- Çocuğa bağırırken gözünü ağartınca herkes olduğu yerde sustu hemen korkuyla.
- Şakayı ciddiye alınca gözünü ağartmış, masaya doğru eğilmişti ansızın orada.
Diğer Deyimler ve Atasözleri
Sıkça Sorulan Sorular
Çünkü gözleri büyütüp akını görünür kılmak yalnız öfkede olmaz. Şaşkınlık, korku ve ani irkilme anlarında da aynı yüz ifadesi ortaya çıkabilir; bağlam hangi duygunun baskın olduğunu belirler.
Oldukça yakındırlar; ancak gözünü ağartmakta göz akının belirginleşmesi ve ifadenin sertleşmesi biraz daha kuvvetle hissedilir. Bu yüzden tehdit ya da öfke bağlamında daha çarpıcı duyulabilir.
Çünkü tek bir yüz ayrıntısıyla kişinin ruh hâlini görünür kılar. Uzun açıklama yapmadan, gözlerdeki değişimi söyleyerek sahnedeki gerilimi ya da şaşkınlığı hemen ve güçlü biçimde yükseltir.