Anlamı
kendinden olan veya kendisine verilen şey ne kadar çok olursa olsun, bununla yetinmeyenler için söylenen bir ilenme sözü.
Detaylı Açıklama
Gözünü toprak doyursun sözü, ne kadar verilirse verilsin yetinmeyen, gözü doymayan, daha fazlasını isteyen kişiler için söylenen sert bir ilenme ifadesidir. Buradaki toprak, ancak ölümle sona erecek doymazlığı simgeler; yani kişi hayattayken hiçbir şeyle tatmin olmuyordur. Bu yüzden söz yalnız cimrilik ya da açgözlülük değil, ölçüsüz istek ve doyumsuzluk eleştirisi taşır. Tonu ağırdır ve çoğu zaman öfke ya da bıkkınlıkla söylenir. İnsan karşısındakinin hiçbir nimete kanaat etmediğini, elindekine razı olmadığını gördüğünde bu söze başvurabilir. Deyimde hem beddua hem ahlaki yargı vardır. Kısacası gözünü toprak doyursun, açgözlülüğü ve doymak bilmez isteği sert biçimde kınayan, ölüm imgesiyle ağırlaşan bir ilenme sözüdür. Bu ağırlık, sözün yalnız sitem değil, sabrın sonuna gelmiş bir öfke taşıdığını da açıkça gösterir.
Örnek Cümleler
- Daha dün verdiğini beğenmeyince yaşlı adam gözünü toprak doyursun dedi.
- Miras paylaşımında herkesten fazlasını isteyene gözünü toprak doyursun dediler dün.
- Bu kadar mala rağmen hâlâ doymuyorsa gözünü toprak doyursun artık.
Diğer Deyimler ve Atasözleri
Sıkça Sorulan Sorular
Çünkü burada eleştirilen yalnız kişisel tavır değil, kanaatsizliktir. Söz, yetinmeyi bilmeyen kişinin tutumunu yanlış ve çirkin bulur; bu yüzden öfkeyle birlikte toplumsal bir yargı da içerir.
Toprak, son durak ve ölüm çağrışımı yaptığı için doyumsuzluğun ancak ölümle biteceğini düşündürür. Böylece söz, sıradan bir sitem olmaktan çıkar ve çok daha ağır bir bedduaya dönüşür.
Gözü doymamak kişideki bitmeyen isteği anlatır. Gözünü toprak doyursun ise bu hâle dışarıdan verilen sert tepkiyi ve artık sabrın bütünüyle tükendiğini açıkça gösteren yargı cümlesidir.