Anlamı
gerçekte iyi olmadığı hâlde iyi gibi görünen kimseler için kullanılan bir söz.
Detaylı Açıklama
Gündüz külahlı, gece silahlı sözü, dışarıdan sakin, temiz, düzgün ya da iyi niyetli görünen; fakat gerçekte tehlikeli, saldırgan ya da kötü niyetli olan kişiler için kullanılır. Buradaki gündüz görüntüsü, insanın toplum önündeki düzenli ve zararsız hâlini; gece ise gizlenen yüzünü temsil eder. Külahlı ifadesi masumiyet ve sıradanlık çağrıştırırken, silahlı sözü tehlikeyi ve gerçek niyeti açığa çıkarır. Bu nedenle söz, ikiyüzlülük, gizli kötülük ve görünüşle gerçek arasındaki sert farkı çarpıcı biçimde anlatır. Özellikle güven verip sonra zarar veren, uslu görünüp fırsat kollayan ya da iki ayrı yüz taşıyan kişiler için çok yerinde durur. Kısacası gündüz külahlı, gece silahlı, görünüşte sakin ama özünde tehlikeli kişileri anlatan keskin ve uyarıcı bir halk sözüdür. Böylece insana yalnız görünen yüze bakmamak gerektiğini de hatırlatır.
Örnek Cümleler
- O adam gündüz külahlı, gece silahlı; kimseye hemen güvenme sakın.
- Mahalle onu efendi sanırdı ama adam gündüz külahlı, gece silahlı çıktı.
- Bunca kibar davranıp arkadan iş çevirmesi tam gündüz külahlı, gece silahlı hâliydi.
Diğer Deyimler ve Atasözleri
Sıkça Sorulan Sorular
Çünkü gündüz ve gece karşıtlığıyla iki ayrı yüz yan yana getirilir. Böylece kişinin görünen masum tarafı ile sakladığı tehlikeli tarafı çok çarpıcı biçimde açıkça ayrılır.
Dışarıda ölçülü, kibar ve zararsız görünen; ama çıkarı için kolayca sertleşen, gizlice kötülük yapan ve güven suistimal eden kişiler için özellikle çok uygun düşer gerçekten.
İkisi de görünürde iyi, içte zararlı olma düşüncesi taşır. Gülerken ısırmak daha davranış anını anlatır; bu söz ise kişinin çift yüzlü karakterini daha geniş biçimde verir.