Anlamı
1) önceden belirlenmiş bir süreyi tamamlamak; 2) ömrünü tamamlamak, eceli gelmek:
'Benim tavukların günü daha dolmamışsa suçlu olan ben miyim?' -Z. Selimoğlu. 3) hamilelikte çocuğun olması gereken süreyi tamamlamak, doldurmak.
Detaylı Açıklama
Günü dolmak deyimi, bağlama göre belirlenmiş bir sürenin tamamlanmasını, bir canlının ömrünün sonuna yaklaşmasını ya da gebelikte doğum için gereken zamanın bitmesini anlatır. Bu farklı kullanımların ortak noktası, beklenen sürenin son çizgisine varılmış olmasıdır. Bu yüzden söz, yalnız takvim hesabı yapmaz; sona eriş, tamamlanma ve beklenen vaktin gelmesi duygusunu da taşır. İş sözleşmeleri, bekleme süreleri, hayvanların ya da insanların ömrü ve doğum zamanı gibi farklı alanlarda doğal biçimde kullanılabilir. Ölüm anlamında daha ağır, gebelik anlamında ise daha bekleyici ve hazırlayıcı bir ton kazanır. Kısacası günü dolmak, sürenin artık uzatılmadan tamamlandığını anlatan, bağlama göre hem nötr hem de güçlü duygusal ağırlık taşıyabilen çok yönlü bir deyimdir. Bu nedenle zamanın son sınırına gelindiğini kısa ama etkili biçimde bildirir.
Örnek Cümleler
- Kiralık deponun günü dolunca malları başka yere taşımak zorunda kaldık.
- Veteriner, yaşlı at için artık günü dolmak noktasına gelindiğini söyledi.
- Doktorlar bebeğin günü dolmak üzere olduğunu aileye açıkça bildirdi bugün.
Diğer Deyimler ve Atasözleri
Sıkça Sorulan Sorular
Ortak fikir, beklenen sürenin tamamlanmış olmasıdır. İster sözleşme süresi olsun ister ömür ya da gebelik, her kullanımda artık son eşiğe varılmış ve geri sayım bitmiştir.
Çünkü ömür ve ölümle ilgili kullanımlarda deyim, sıradan süre tamamlanmasından çıkıp hayatın sonunu işaret etmeye başlar. Bu da söze doğal olarak daha hüzünlü ve sarsıcı bir ton yükler.
Bu durumda söz, kayıp ya da bitişten çok beklenen doğum vaktinin gelmiş olmasını anlatır. Yani aynı deyim, ölümde kapanış bildirirken doğumda hazırlık ve yaklaşan başlangıç hissi de taşıyabilir.