Anlamı
1) ölüm zamanı gelmek; 2) gebe için doğum vakti gelmek.
Detaylı Açıklama
Günü yetmek deyimi, bağlama göre bir canlının ölüm vaktinin gelmesini ya da gebe bir kadının doğum zamanına ulaşmasını anlatır. İlk anlamında kader, sona eriş ve kaçınılmazlık duygusu ağır basar; ikinci anlamında ise beklenen sürenin tamamlanması ve doğumun yaklaşması öne çıkar. Bu iki kullanımın ortak noktası, zamanın artık dolmuş ve ertelenemez bir eşiğe varmış olmasıdır. Bu yüzden deyim, yalnız takvim bilgisi vermez; hayatın kritik dönemeçlerinden birine gelindiğini de sezdirir. İnsanlar bu sözü çoğu zaman doğrudan söylemekte zorlandıkları ağır durumları daha dolaylı ve halk dili içinden ifade etmek için seçer. Kısacası günü yetmek, hem ölüm hem doğum gibi büyük eşiklerde vaktin tamamlandığını bildiren, bağlama göre ağır ya da bekleyici ton kazanan güçlü bir deyimdir. Böylece son ile başlangıcın aynı zaman dili içinde buluşabildiğini de gösterir.
Örnek Cümleler
- Köylüler yaşlı ağacın artık günü yetmek üzere olduğunu üzülerek konuşuyordu.
- Ebe, gelinin günü yetmek üzere olduğunu anlayınca herkesi hazırlığa çağırdı.
- Hastanın günü yetmek noktasına geldiğini söyleyip aileyi usulca teselli ettiler.
Diğer Deyimler ve Atasözleri
Sıkça Sorulan Sorular
Çünkü her iki durumda da ortak düşünce, beklenen vaktin dolmuş olmasıdır. Biri hayatın kapanışına, öteki yeni bir başlangıca açılır; fakat ikisinde de eşik zamanı gelmiştir.
Çünkü ölüm ve doğum, gündelik dilde doğrudan söylenmesi zor olabilen ağır durumlardır. Bu deyim, sözü yumuşatırken yine de vaktin ciddiyetini açık ve anlaşılır biçimde korur.
Günü dolmak daha genel bir tamamlanma alanına yayılabilir. Günü yetmek ise özellikle ölüm vakti ve doğum zamanı gibi daha belirgin, daha kader yüklü eşikler için güçlü biçimde kullanılır.