Anlamı
1) kalorifer peteğinde sıvının yerine hava dolmak; 2) mec. böbürlenmek.
Detaylı Açıklama
Hava yapmak deyimi, birinci anlamında kalorifer peteğinde sıvının yerine hava dolması, ikinci anlamında ise mecaz olarak böbürlenmek, kasılmak ve gösterişe yönelmek demektir. İlk anlam teknik bir arıza durumunu anlatır; sistemin verimli çalışmasını engelleyen bir hava birikmesi söz konusudur. İkinci anlamda ise kişi tavrıyla kabarır ve kendini olduğundan önemli göstermeye çalışır. Bu iki anlamın ortak çekirdeği, gereksiz bir şişkinlik ve düzen bozucu dolgunluk hissidir. Bağlam, teknik mi mecaz mı olduğunu hızla belli eder. Cümlede geçtiğinde ya peteklerin ısınmaması ya da birinin boş gösterişi anlaşılır. Kısacası hava yapmak, hem teknik arızayı hem de mecaz düzeyde böbürlenmeyi taşıyan, bağlama göre yön değiştiren canlı bir deyimdir.
Örnek Cümleler
- Kalorifer peteği hava yaptığı için salon bir türlü ısınmadı bugün.
- Biraz alkış alınca hemen hava yapmaya başlaması herkesi epey güldürdü.
- Toplantıda bilgi vermek yerine hava yapmak onun eski huyuydu zaten.
Diğer Deyimler ve Atasözleri
Sıkça Sorulan Sorular
Çünkü iki kullanımda da ortak fikir işleyişi bozan şişkinliktir. Petekte bu teknik bir aksama yaratır, kişide ise gereksiz kabarma ve böbürlenme olarak görünür; yani fazlalık her iki alanda da sorun çıkarır.
Çünkü uzun teknik açıklamalar yapmadan sorunu hemen adlandırır. Peteğin ısınmama sebebinin hava birikmesi olduğu kısa ve anlaşılır biçimde bu sözle anlatılabilir; günlük tamir dilinde büyük kolaylık sağlar.
Hava atmak daha açık biçimde caka satmayı anlatır. Hava yapmak ise böbürlenmeyi taşısa da bazen daha yapay, biraz da zorlama bir gösteriş havasını hissettirebilir; tavrın suni tarafını öne çıkarır.