Anlamı
yetenekli olmadığı hâlde üstünlük taslayanlar için kullanılan bir söz.
Detaylı Açıklama
Hem kel hem fodul sözü, yeteneği, bilgisi ya da değeri yeterli olmadığı hâlde üstünlük taslayan, kibirli davranan kimseler için kullanılır. Burada kel sözü eksikliği, fodul sözü ise boş böbürlenmeyi temsil eder. Böylece atasözü, yetersizlik ile gereksiz gösteriş arasındaki çarpıcı uyumsuzluğu kısa yoldan görünür kılar. Söz çoğu zaman alaycıdır ve kişinin kendini olduğundan büyük göstermesine tepki içerir. Bu yüzden gündelik tartışmalarda, iş ortamlarında ve kişilik değerlendirmelerinde kolayca yer bulur. Anlatım, eksikle övünmenin gülünç yanını açığa çıkarır. Kısacası hem kel hem fodul, dayanağı zayıf olduğu hâlde büyüklenen kimseleri eleştiren keskin ve akılda kalıcı bir sözdür. Bu alaycı sertlik, sözü daha da unutulmaz yapar.
Örnek Cümleler
- Daha işi öğrenmeden ahkâm kesince ona hem kel hem fodul demeye başladılar.
- Ne bilgisi yeterli ne emeği var; tam hem kel hem fodul bir tavır sergiliyor.
- Bu kadar eksikle böbürlenmesi, hem kel hem fodul sözünü akla getirdi bugün.
Diğer Deyimler ve Atasözleri
Sıkça Sorulan Sorular
Asıl eleştirilen, eksikliği gizlemek yerine onun üstüne kibir eklenmesidir. Yani sorun yalnız yetersizlik değil, o yetersizliğe rağmen üstünlük taslama tavrıdır.
Çünkü kısa, ritimli ve alay gücü yüksek bir söz yapısına sahiptir. İnsanların hemen tanıdığı bir karakter tipini keskin bir karşıtlıkla tek cümlede yakalar.
Bağlama göre ağır duyulabilir; ancak temelinde bir davranış ve tavır eleştirisi vardır. Kibirli görünüşün dayanağının zayıf olduğunu vurguladığı için etkisi serttir. Bu etki kalıcıdır.