Anlamı
incelenmemiş, elden geçirilmemiş hiçbir yerini bırakmamak, en küçük ayrıntısına kadar incelemek, didik didik etmek:
'Allah'ın bildiğini kuldan ne saklamalı, ilk önce aklımdan bazı çirkin şüpheler geçer gibi olmuştu. Hastanenin ıcığını cıcığını çıkarmıştım.' -R. N. Güntekin.
Detaylı Açıklama
Icığını cıcığını çıkarmak deyimi, bir şeyi yüzeyden değil en küçük ayrıntısına kadar incelemek, kurcalamak ve hiçbir noktasını gözden kaçırmadan elden geçirmek anlamında kullanılır. Bu inceleme bazen dikkatli ve yararlı bir araştırmayı, bazen de gereğinden fazla didiklemeyi anlatabilir. Deyimin gücü, büyük resmi bırakmadan en küçük parçaya kadar inmeyi somut bir halk söyleyişiyle vermesinden gelir. Evrak inceleme, hesap denetimi, bir olayın ayrıntılarını araştırma ya da bir eşyayı didik didik karıştırma gibi durumlarda çok doğal durur. Kullanıldığı bağlama göre merak, titizlik, kuşku veya bıkkınlık taşıyabilir. İçinde yoğun emek ve dikkat hissi vardır. Kısacası ıcığını cıcığını çıkarmak, bir konuyu eksiksiz biçimde araştırmayı anlatan canlı ve güçlü bir deyimdir.
Örnek Cümleler
- Müfettiş dosyanın ıcığını cıcığını çıkardı, gece yarısına kadar odadan çıkmadı.
- Annem taşınmadan önce mutfağın ıcığını cıcığını çıkardı, bütün dolapları tek tek boşalttı.
- Gazeteci olayın ıcığını cıcığını çıkarmış, herkesle tek tek yeniden konuşmuştu.
Diğer Deyimler ve Atasözleri
Sıkça Sorulan Sorular
Hayır, her zaman olumsuz değildir; bazen gerekli titizliği ve dikkatli araştırmayı anlatır. Ancak aşırıya kaçtığında didikleme ve bunaltıcı kurcalama anlamı da kazanabilir, kişiyi yorucu bir havaya sokar.
Soruşturma, denetim, temizlik, hesap kontrolü ve ayrıntılı araştırma gereken durumlarda sık kullanılır. Özellikle yüzeysel bakmanın yetmediği işlerde çok yerinde düşer ve titiz yaklaşımı açıkça vurgular.
Etkisi, yalnız bakmayı değil, her parçaya inerek eksiksiz biçimde kurcalamayı hissettirmesinden gelir. Böylece dinleyen kişi yoğun dikkat ve uğraşı kolayca gözünde canlandırır, emeğin büyüklüğünü sezer.