Anlamı
iç çekmek:
'Öyle ağlıyor ki ben de içimi çeke çeke onu teselli etmeye çalışıyorum.' -A. Ağaoğlu.
Detaylı Açıklama
İçini çekmek deyimi, iç çekmek ile eş anlamlı olup üzüntüyle derinden soluk almak, hüzünlü bir nefes vermek anlamında kullanılır. Kişi derin bir acı, özlem veya pişmanlık duyduğunda göğsünden çıkan uzun ve ağır bir nefesle bu duygusunu dışa vurur. İçini çekmek istemsiz bir reflekstir ama çevresindekiler bu nefesten kişinin ne kadar üzgün olduğunu anlar. 'Çekmek' fiili burada nefesi derinden içe almayı ve yavaşça bırakmayı anlatır; bu hareket sırasında beden kısa bir an durur, göğüs kalkar ve iner. Edebiyatta duygusal sahnelerin vazgeçilmez betimlemesidir: karakter sözle anlatamadığını içini çekerek gösterir. Günlük hayatta da dert dinlerken, geçmişi hatırlarken veya çaresizlik hissederken çok doğal biçimde yaşanır ve söylenir. Deyim, sessiz acının en kısa ve en evrensel fiziksel ifadesidir.
Örnek Cümleler
- Öyle ağlıyor ki ben de içimi çeke çeke onu teselli etmeye çalışıyorum.
- Eski günleri hatırlayınca derin bir nefes aldı, içini çekti ve sustu.
- Mektubu okuyan kadın birkaç kez içini çekti, gözleri yaşla doluydu.
Diğer Deyimler ve Atasözleri
Sıkça Sorulan Sorular
Anlam olarak özdeştir; ikisi de aynı eylemi anlatır. 'İç çekmek' daha yaygın ve standart bir kalıptır. 'İçini çekmek' daha gündelik ve konuşma diline yakındır. Edebiyatta genellikle 'iç çekmek' tercih edilirken günlük konuşmada 'içini çekmek' daha doğal duyulur.
Büyük çoğunlukla evet; hüzün, özlem, pişmanlık ve yorgunluk en yaygın tetikleyicilerdir. Ancak çok nadir olarak rahatlamayla da iç çekilebilir: zor bir işin bitmesinden sonra duyulan ferahlık da derin bir nefesle ifade edilir. Ama bu ikinci kullanım yaygın değildir.
Çoğunlukla istemsizdir; kişi farkında olmadan derin bir nefes alır ve çevresindekiler bu nefesten onun üzgün olduğunu anlar. Bazen bilinçli de olabilir: kişi duygusunu bastırmak için derin nefes alır veya kendini sakinleştirmeye çalışır. Her iki durumda da bedenin duygusal tepkisi ön plandadır.