Anlamı
küçücük.
Detaylı Açıklama
İğne deliği gibi deyimi, küçücük, çok dar, neredeyse gözle güçlükle görülebilecek kadar minik bir alanı veya açıklığı betimlemek için kullanılır. İğnenin deliği milimetrik bir boşluktur; bununla karşılaştırılan şey de o kadar küçüktür. Deyim, özellikle mekânların darlığını, açıklıkların küçüklüğünü ve fırsatların azlığını anlatmak için tercih edilir. Bir pencere, bir kapı aralığı, bir geçit veya bir fırsat 'iğne deliği gibi' diye nitelendiğinde artık neredeyse yok hükmünde olduğu anlaşılır. Günlük konuşmada konut darlığı, trafik sıkışıklığı ve dar mekân şikâyetlerinde doğal biçimde kullanılır. Söz, küçüklüğü en uç noktaya taşıyan abartılı ama çok etkili bir karşılaştırmadır. İğne imgesi Türkçede sık kullanılan bir ölçü birimi gibi işlev görür ve dinleyende anında boyut algısı yaratır.
Örnek Cümleler
- Bu odayı ofis diye verdiler ama burası iğne deliği gibi, iki kişi bile sığmıyor.
- Dağ yolundaki geçit iğne deliği gibi dar, arabayı zor geçirdik.
- Fırsat penceresi iğne deliği gibiydi, bir an tereddüt etsen kaçıracaktın.
Diğer Deyimler ve Atasözleri
Sıkça Sorulan Sorular
Ağırlıklı olarak evet; dar odalar, küçük pencereler ve dar geçitler için söylenir. Ancak mecazi olarak fırsatların azlığı veya bir imkânın çok sınırlı olması için de kullanılabilir: 'İşe girme şansı iğne deliği gibi' gibi. Bu mecazi kullanım daha nadir ama etkilidir.
'Dar' ve 'küçücük' düz anlatımdır; boyutu belirtir ama abartı yoktur. 'İğne deliği gibi' ise abartılı bir karşılaştırmadır ve çok daha etkilidir. Dinleyen, iğne deliğinin gerçek boyutunu zihninde canlandırır ve o küçüklüğü somut biçimde hisseder. Abartı, mesajın gücünü katlayarak artırır.
'İğne atsan yere düşmez', 'iğne ile kuyu kazmak', 'iğne ipliğe dönmek', 'iğne üstünde oturmak' gibi birçok deyimde iğne imgesi yer alır. İğne küçüklüğü, inceliği, hassasiyeti ve batıcılığı simgeler. Türkçenin en verimli imge kaynaklarından biridir ve çok çeşitli anlamlara kapı açar.