Anlamı
değerini yitirmek, herkes tarafından kullanılmak.
Detaylı Açıklama
İşportaya düşmek deyimi, bir şeyin değerini yitirmesi, herkes tarafından kolayca elde edilebilir hâle gelmesi ve saygınlığını kaybetmesi anlamında kullanılır. 'İşporta' sokak tezgâhı demektir; bir zamanlar değerli, özel ve nadir olan bir şey artık sokak tezgâhlarında ucuza satılan sıradan bir meta hâline gelmiştir. Deyim, hem somut nesneler hem de soyut kavramlar için kullanılır: bir markanın değersizleşmesi, bir unvanın sıradanlaşması, bir bilginin herkes tarafından bilinir hâle gelmesi veya bir kişinin itibar kaybetmesi hep bu deyimle ifade edilebilir. Özellikle entelektüel değerlerin, kültürel ürünlerin ve toplumsal statülerin değer kaybetmesi bağlamında eleştirel bir tonla söylenir. Söz, değerin korunmasının önemini ve her şeyin herkesin eline geçtiğinde anlamını yitirdiğini hatırlatan güçlü bir toplumsal gözlemdir.
Örnek Cümleler
- O kadar çok diploma verildi ki üniversite diploması işportaya düştü.
- Bir zamanlar prestijli olan bu marka artık işportaya düşmüş, her yerde görüyorsun.
- Sanat eseri seri üretime girince işportaya düşer, özgünlüğünü kaybeder.
Diğer Deyimler ve Atasözleri
Sıkça Sorulan Sorular
İşporta yani sokak tezgâhı, dükkânların aksine kalite kontrolü olmayan, ucuz ve herkesin erişebildiği bir satış noktasıdır. Bir ürünün işportaya düşmesi onun artık seçkin mağazalarda değil sokak tezgâhlarında satıldığını, dolayısıyla değerini ve prestijini yitirdiğini ima eder. Bu imge somut bir gözlemden mecazi bir anlama genişlemiştir.
Hayır, soyut kavramlar için de yaygın biçimde kullanılır. Bir unvanın, bir diplomanın, bir sıfatın veya bir değerin herkes tarafından kolayca elde edilebilir hâle gelmesi de işportaya düşmek olarak nitelendirilir. Özellikle eğitim enflasyonu, unvan enflasyonu ve değer erozyonu tartışmalarında sıkça başvurulan bir deyimdir.
Zordur ama imkânsız değildir. Bir markanın veya kavramın işportadan kurtulması için kalite standartlarının yükseltilmesi, erişimin sınırlandırılması ve prestijin yeniden inşa edilmesi gerekir. Ancak toplumsal algıda bir kez değersizleşen şeyin eski itibarını kazanması uzun ve zorlu bir süreçtir.