Anlamı
1) kibar görünmeye çalışmak; 2) çok eskimek; 3) kırıklık duymak.
Detaylı Açıklama
"Kırılıp dökülmek" deyimi, üç farklı anlamda kullanılır. Birinci anlamıyla kibar görünmeye çalışmak, nazlanmak ve yapmacık tavırlar sergilemek demektir. İkinci anlamıyla bir nesnenin veya yapının çok eskimesi, yıpranması ve parçalanması anlamına gelir; bakımsız bir binanın duvarlarının dökülmesi bu kullanıma örnek gösterilebilir. Üçüncü anlamıyla kişinin fiziksel veya duygusal olarak kırıklık hissetmesini, yorgun ve bitkin düşmesini ifade eder. Bağlam hangi anlamın kastedildiğini belirler: bir bina için söyleniyorsa eskime, kişi davranışı için nazlanma, sağlık bağlamında ise yorgunluk anlamı öne çıkar. Kırılıp bükülmek deyimiyle yakın anlamlıdır ancak kırılıp dökülmek ek olarak eskime ve fiziksel bitkinlik anlamlarını da taşır.
Örnek Cümleler
- Evin duvarları kırılıp dökülüyordu, acil tadilatı gerekliydi ama bütçe yoktu.
- Misafirlerin yanında kırılıp dökülerek konuşan kadını herkes garip garip izledi.
- Ağır gripten sonra kırılıp döküldü, bir hafta boyunca kendini toplayamadı.
Diğer Deyimler ve Atasözleri
Sıkça Sorulan Sorular
Bağlam belirleyicidir. Bir bina veya nesne için kullanılıyorsa eskime ve yıpranma anlamındadır. Bir kişinin davranışı için söyleniyorsa nazlanma ve yapmacıklık anlamı öne çıkar. Sağlık veya ruh hâli bağlamında ise fiziksel veya duygusal yorgunluk ve kırıklık kastedilir.
Her iki deyim de nazlanma ve yapmacıklık anlamında ortak kullanıma sahiptir. Ancak kırılıp dökülmek, buna ek olarak eskime ve yıpranma ile fiziksel bitkinlik anlamlarını da taşır. Kırılıp bükülmek ise yalnızca nazlı ve yapmacık tavır anlamında kullanılır.
Bir binanın, mobilyanın veya aracın zamanla yıpranarak parçalanmasını, kullanılamaz hâle gelmesini anlatır. Bakımsızlık veya eskiliğin sonucunda oluşan hasar ve bozulmayı betimler. Tamir edilmesi gereken ama ihmal edilen yapılar için sıkça kullanılır.