Anlamı
vurulmak:
'Kurşunu yer yemez, kayalardan aşağı yuvarlanmış leşi, ta derenin kucağına!' -T. Oflazoğlu.
Detaylı Açıklama
Kurşun yemek, ateşli silahtan çıkan bir mermi ile vurulmak anlamına gelen bir deyimdir. Yemek fiilinin burada kazandığı anlam, bir darbeye, etkiye ya da saldırıya maruz kalmayı ifade eden yapılara özgüdür; tokat yemek, dayak yemek gibi kalıplarla aynı yapıyı paylaşır. Deyim hem yaralanma hem de ölüm sonucunu içerebilir ve çoğunlukla şiddet içeren anlatılarda dramatik bir etki yaratmak amacıyla kullanılır. Türk edebiyatında önemli bir yere sahip olan bu ifade, savaş sahnelerinden sokak kavgalarına uzanan geniş bir kullanım alanına sahiptir. Tahsin Oflazoğlu gibi yazarlar bu deyimi güçlü dramatik anlar yaratmak için eserlerinde etkin biçimde işlemiştir. Merminin yarattığı fiziksel tahribatı doğrudan tanımlamadan aktaran bu örtmeceli kullanım edebiyatta etkili bir yere sahiptir.
Örnek Cümleler
- Gece vakti kaçmaya çalışırken sırtından kurşun yedi ve olduğu yere yığılıp kaldı.
- Çatışmada üç asker birden kurşun yedi ve ambulansla acilen hastaneye kaldırıldı.
- Bacağından kurşun yemesine rağmen direnip mevzideki pozisyonunu terk etmedi.
Diğer Deyimler ve Atasözleri
Sıkça Sorulan Sorular
'Yemek' fiili Türkçede tokat yemek, boru yemek gibi kalıplarda olduğu gibi bir şeye maruz kalmak, bir etkiyi bedeninde yaşamak anlamında kullanılır. Kurşun yemek ifadesindeki 'yemek' de aynı şekilde mermi isabetine uğramayı, vurulmayı anlatmak için bu yapıyı devreye sokar.
Kurşun yemek her iki durumu da kapsayabilir. Bağlama göre kişi mermi isabetinden yaralanmış olabilir ya da hayatını kaybetmiş olabilir. Deyim bu açıdan belirsiz bir anlam aralığına sahiptir ve anlatı bağlamı sonucun ne olduğunu belirler.
Savaş edebiyatında, polisiye türünde, tarihi romanlarda ve gerçekçi anlatılarda kurşun yemek ifadesine sıklıkla rastlanır. Tahsin Oflazoğlu, Yaşar Kemal gibi Türk yazarların eserlerinde bu deyime örnek bulmak mümkündür. Dramatik sahneleri güçlendirmek için tercih edilen bir ifadedir.