Anlamı
1) olumsuz, uygunsuz veya yasal olmayan bir duruma son vererek birini haklarına kavuşturmak; 2) unutulmaktan kurtarmak.
Detaylı Açıklama
Kuyudan adam çıkarmak deyimi iki temel anlamı içerir. İlk anlamıyla olumsuz, haksız ya da yasal olmayan bir durumdan kurtararak kişiyi haklarına kavuşturmak demektir; örneğin yanlışlıkla hapse giren birini kurtarmak ya da kötü bir durumdan çekip çıkarmak bu anlamda kullanılır. İkinci anlamıyla ise unutulmuş, gözden düşmüş ya da kenara itilmiş bir kişiyi yeniden öne çıkarmak, fark edilmesini ve değerinin bilinmesini sağlamaktır. Her iki anlamda da deyim, ciddi bir kurtarma ya da rehabilitasyon eylemini simgeler. Bu büyük çabayı gerçekleştiren kişi, son derece güç bir görevi üstlenmiş biri olarak toplumsal saygı görür. Mağdurların hakkını arama ve gözden düşenleri kurtarma eylemi bu deyimle güçlü biçimde ifade edilir.
Örnek Cümleler
- Avukat, müvekkilini haksız yere tutuklandığı zindandan âdeta kuyudan adam çıkarır gibi kurtardı.
- Emekli sanatçıyı yıllar sonra tekrar sahneye çıkardılar; adeta kuyudan adam çıkardılar.
- O dönemde kuyudan adam çıkarmak gibi bir iş yapmış, pek çok hükümlüye yardım etmişti.
Diğer Deyimler ve Atasözleri
Sıkça Sorulan Sorular
'Kuyu' bu deyimde çaresizliği, karanlığı ve çıkışın son derece güç olduğu zorlu durumları simgeler. Tıpkı gerçek bir kuyudan çıkmanın fiziksel çabası ve yardım gerektirmesi gibi, çok zor koşullarda birine yardım etmenin güçlüğünü ve önemini de anlatır.
Haksız hapis, ihraç, ihmal gibi durumlardan kurtarmayı ya da uzun süredir görmezden gelinen birine yeniden sahip çıkmayı anlatmak için kullanılır. Hukuki, sosyal ve kültürel alanlarda zorlu bir kurtarma ya da rehabilitasyon eylemini betimler.
Evet, olumlu ve yüceltici bir anlam taşır. Kuyudan adam çıkarmak büyük bir fedakârlık ve çabayı gerektiren, zorlu ama değerli bir eylemi anlatır. Bu eylemi gerçekleştiren kişi, son derece zor bir görevi başarıyla tamamlamış biri olarak değerlendirilir.