Anlamı
hakkında konuşmak:
'Köylü ile Gülsüm, çocukları o kadar eğlendirmişti ki sofrada hep onların lakırtısını ediyorlar, durmadan gülüyorlardı.' -R. N. Güntekin.
Detaylı Açıklama
Lakırtısını etmek, birinin veya bir konunun hakkında konuşmak, o kişi veya meseleden söz etmek anlamına gelir. Deyim, lafını etmek ile birebir aynı anlamı taşır; lakırtı kelimesinin kullanılması ifadeye eski ve edebi bir karakter kazandırır. Bir kişi veya olay sohbette gündeme geldiğinde, onun lakırtısının edildiği söylenir. Olumlu veya olumsuz her bağlamda kullanılabilir; bazen birinin iyiliklerinden bahsetmek için, bazen de arkadan konuşmak anlamında söylenir. Özellikle eski Türk romanlarında ve köy edebiyatında sıkça karşılaşılan bu deyim, günlük dilde daha çok yaşlı kuşakta ve kırsal kesimde kullanılır. Konu olan kişinin orada olup olmaması, deyimin aldığı anlamı belirler; yokluğunda yapılıyorsa dedikodu tonuna kayabilir, varlığında ise doğal bir sohbet konusu olarak kalır.
Lakırtısını Etmek Cümle İçinde Nasıl Kullanılır?
- Sofrada hep onların lakırtısını ediyorlardı çünkü çocukları o kadar eğlendirmişlerdi ki durmadan gülüyorlardı.
- Köyde herkes birbirinin lakırtısını eder, gizli kalan bir şey olmaz.
- Geçen akşam arkadaşlarla oturduğumuzda senin lakırtını ettik, acaba kulakların çınlamış mıdır?
Diğer Deyimler ve Atasözleri
Sıkça Sorulan Sorular
Anlam bakımından hiçbir fark yoktur, ikisi de birinin hakkında konuşmayı ifade eder. Tek fark dil katmanındadır; lakırtısını etmek daha eski ve edebi bir kullanımdır, lafını etmek ise günlük konuşma dilinde daha yaygındır. Anlattıkları eylem birebir aynıdır.
Bağlama göre değişir. Birinin güzel özelliklerinden bahsetmek için kullanıldığında olumlu, arkasından dedikodu yapmak anlamında kullanıldığında olumsuzdur. Deyim kendi başına nötrüdür, anlam tamamen kullanıldığı bağlam tarafından belirlenir.
Özellikle Osmanlı son dönemi ve erken Cumhuriyet edebiyatında, köy romanlarında ve Anadolu ağızlarını kullanan yazarlarda sıkça görülür. Reşat Nuri Güntekin, Memduh Şevket Esendal gibi yazarların eserlerinde bu deyim doğal konuşma dili olarak yer alır.