Anlamı
1) bir filikayı ilerletmek; 2) mec. birini çekiştirmek.
Detaylı Açıklama
Lava etmek, iki farklı anlam taşıyan bir deyimdir. Birinci anlamıyla denizcilik terimi olarak bir filikayı kürekle ilerletmek, kürek çekerek hareket ettirmek demektir. İkinci ve mecazi anlamıyla ise birini çekiştirmek, hakkında olumsuz konuşmak anlamına gelir. Denizcilik anlamı deyimin asıl kullanımıdır ve İtalyanca veya Venedikçe kökenli bir terimdir. Kürek çekme eylemi sistemli ve sürekli bir hareketi gerektirdiğinden mecaz anlamda da birini sürekli ve sistematik biçimde çekiştirmeyi, eleştirmeyi ifade eder. Denizcilik anlamı günümüzde daha çok profesyonel denizci çevrelerinde ve edebi metinlerde kullanılırken mecaz anlamı günlük dilde daha seyrek karşımıza çıkar. Her iki anlamıyla da eski ve uzmanlaşmış bir dil katmanına ait olan bu deyim, Türkçenin zengin denizcilik terminolojisinin bir parçasıdır.
Lava Etmek Cümle İçinde Nasıl Kullanılır?
- Fırtına yaklaşırken denizciler gücünü toplayıp filikayı kürekleriyle lava ederek kıyıya yaklaştılar.
- Mahalledeki dedikodcular onu her fırsatta arkasından lava ediyorlardı ama bu durum hiç hoşuna gitmiyordu.
- Kaptan fırtına öncesinde mürettebata acele etmelerini ve filikayı hızla lava etmelerini sert bir biçimde emretti.
Kökeni ve Hikayesi
İtalyanca veya Venedikçe denizcilik terminolojisinden Osmanlı Türkçesine geçmiştir. Osmanlı donanmasının Akdeniz'deki faaliyetleri sırasında İtalyan denizcilerden alınan pek çok terimden biridir. Zamanla hem teknik denizcilik anlamında hem de mecaz olarak kullanılmaya başlanmıştır.
Diğer Deyimler ve Atasözleri
Sıkça Sorulan Sorular
İtalyanca veya Venedikçe kökenli bir denizcilik terimidir. Osmanlı donanmasının Akdeniz'deki varlığı süresince İtalyan denizcilerden alınmış pek çok terimden biridir. Türk denizcilik diline yerleşerek hem teknik hem mecaz anlamda kullanılmaya başlanmıştır.
Kürek çekme eyleminin sürekli ve ritmik bir hareket olması, birini sürekli ve sistematik olarak çekiştirme eylemiyle benzerlik kurulmasına yol açmış olabilir. Tıpkı küreğin suyu tekrar tekrar çekmesi gibi kişi de sürekli eleştirilir ve çekiştirilir.
Denizcilik anlamı yalnızca profesyonel denizci çevrelerinde kullanılır. Mecaz anlamı ise günlük dilde oldukça seyrekleşmiştir. Daha çok eski edebiyatta ve denizcilik romanlarında karşılaşılır. Genç kuşaklar bu deyimi genellikle tanımaz.