Anlamı
öğrenim görmüş, kültürlü:
'Şöyle az buçuk mürekkep yalamış bir insanı böylesine üç nutuk çılgına döndürür.' -S. F. Abasıyanık.
Detaylı Açıklama
Mürekkep yalamış, öğrenim görmüş, kültürlü, okumuş yazmış kişi anlamına gelen bir sıfat-deyimdir. Mürekkep yalamak deyiminin sıfat biçimidir ve bir kişiyi nitelemek için kullanılır. Mürekkep yalamış bir insan denildiğinde o kişinin belirli bir eğitim düzeyine sahip olduğu, kitap okuduğu ve kültürel birikim edindiği anlaşılır. Özellikle köyden kente gelmiş, kendi kendini yetiştirmiş veya beklenmedik bir eğitim düzeyine sahip kişiler için takdirle kullanılır. Bazen de eğitimli görünüp beklentileri karşılayamayan kişilere ironik biçimde söylenir. Halk dilinde çok yaygın ve sevilen bir niteleme ifadesidir ve Türk toplumunun eğitime verdiği değeri yansıtır. Hem takdir hem de ironi aracı olarak kullanılabilen bu niteleme Türk toplumunun eğitime verdiği değeri somut biçimde yansıtır.
Mürekkep Yalamış Cümle İçinde Nasıl Kullanılır?
- Şöyle az buçuk mürekkep yalamış bir insanı böylesine üç nutuk çılgına döndürür.
- Mürekkep yalamış adam cahilce davranması beklenmez, eğitimli insan farkını göstermeli.
- Köyden çıkmış ama mürekkep yalamış, çok okumuş ve kendini yetiştirmiş biri.
Diğer Deyimler ve Atasözleri
Sıkça Sorulan Sorular
'Aydın' daha geniş bir kavramdır ve toplumsal sorumluluk, eleştirel düşünce içerir. 'Mürekkep yalamış' ise okuma yazma pratiğiyle edinilmiş kültür birikimini ifade eder. Birincisi entelektüel bir kimlik, ikincisi niteleme sıfatıdır.
'Mürekkep yalamış da kendini âlim sanıyor' gibi ifadelerle eğitim almış ama beklenen davranışı sergileyemeyen kişiler eleştirilir. Eğitimin tek başına yetmediği, görgü ve ahlakın da gerekli olduğu vurgulanır.
Evet, günlük konuşmada hâlâ yaygın olarak kullanılır. Eğitimli ve kültürlü kişileri tanımlamak veya eğitim seviyesinden bahsetmek için tercih edilir. Edebiyatta ve gazetecilikte de sıkça geçer.