Anlamı
güvenilmeyecek kimselerden yardım istemek zorunda bırakmak:
'İş ki kocam olacak, erkek olsun, beni namerde muhtaç bırakmasın diyormuş.' -H. Taner.
Detaylı Açıklama
Namerde muhtaç bırakmak, bir kişiyi güvenilmeyecek, kötü niyetli veya ahlaksız kimselerden yardım istemek zorunda bırakmak anlamına gelen bir deyimdir. "Namert" kelimesi mertliği olmayan, güvenilmez, alçak anlamına gelir. Deyim, birinin korunması ve gözetilmesi gereken kişileri yüzüstü bırakarak onları kötü insanların insafına terk etmesini eleştirir. Özellikle aile ilişkilerinde, eşini ve çocuklarını geçim sıkıntısına düşüren kocalar veya yakınlarını sahipsiz bırakan kişiler için söylenir. Toplumda güçlü bir ahlaki yargı taşıyan bu ifade, koruma sorumluluğunu yerine getirmeyenlere yöneltilen ağır bir eleştiridir. Yardıma muhtaç olanın çaresizliğini ve bırakanın sorumsuzluğunu birlikte vurgular. Halit Taner'in eserlerinde de karşılaşılan bu deyim, özellikle kadınların ekonomik bağımlılığının trajik sonuçlarını anlatan güçlü bir ifadedir.
Namerde Muhtaç Bırakmak Cümle İçinde Nasıl Kullanılır?
- Adam evini barkını bırakıp gidince karısını ve çocuklarını namerde muhtaç bıraktı.
- Babam her zaman "Aileni namerde muhtaç bırakma, ne olursa olsun ayakta dur" derdi.
- Şirket batınca yüzlerce çalışanı namerde muhtaç bırakan patronu kimse affetmedi.
Diğer Deyimler ve Atasözleri
Sıkça Sorulan Sorular
Namert, Farsça kökenli olup "mert olmayan" demektir. Güvenilmez, sözünde durmayan, yardım etme kapasitesi veya niyeti olmayan kişileri tanımlar. Deyimde namert, yardım istenen kişinin kötü niyetli veya ahlaksız olabileceğini vurgular; dolayısıyla böyle birine muhtaç bırakmak, en kötü duruma düşürmek anlamına gelir.
En sık aile ilişkilerinde kullanılır. Eşini ve çocuklarını terk eden, geçimlerini sağlamayan kocalar için söylenir. Ayrıca iş dünyasında çalışanlarını mağdur eden patronlar, savaş zamanında halkını sahipsiz bırakan yöneticiler için de kullanılır. Deyim her durumda koruma sorumluluğunun ihmal edilmesini eleştirir.
"Namerde muhtaç bırakmak" aktif bir eylemdir; birini o duruma düşüren kişiyi eleştirir. "Namerde muhtaç olmak" ise edilgen bir durumdur; o duruma düşen kişinin çaresizliğini anlatır. Biri sorumluyu, diğeri mağduru öne çıkarır. İkisi birlikte düşünüldüğünde olayın hem faili hem de mağduru ortaya konmuş olur.