Anlamı
söylendiğine göre, güya:
'Neymiş? Projenin sahibi oymuş!' -A. Kulin.
Detaylı Açıklama
Neymiş deyimi, duyulan bir haberin, iddianın ya da iddia edilen bir gerçeğin konuşmacı tarafından gerçekliğine inanılmadığını veya en azından kuşkuyla karşılandığını ifade eden kısa bir tepki sözüdür. Söylendiğine göre, güya anlamına gelir ve genellikle alaycı, hafif kınayıcı bir tonla telaffuz edilir. Konuşmacı bilgiyi olduğu gibi kabul etmediğini ama açık bir çatışmaya da girmediğini bu sözle gösterir. Söylenti, dedikodu, mahalle haberi, basın söylentisi gibi kaynakları belirsiz iddialara yanıt verirken sıkça duyulur. Deyim, Türkçenin söylenti karşısında geliştirdiği kuşkucu söylem alışkanlığının iyi bir örneğidir ve günlük konuşmada doğal akıcılığı sağlar. Türk halk dilinin söylenti karşısında geliştirdiği bu inceltilmiş kuşku tutumu, bilgiyi reddetmeden sorgulamayı mümkün kılan zengin bir iletişim mirasıdır.
Neymiş Cümle İçinde Nasıl Kullanılır?
- Mahalledeki dükkânı yeni gelenin satın aldığı söylendi, neymiş, çok zenginmiş.
- Toplantıda her şeyi düzenleyenin o olduğunu duyduk, neymiş, asıl emek onunmuş.
- Komşunun arabasının çok pahalıya satıldığı dolaşıyordu, neymiş, ödeme bile peşin yapılmış.
Diğer Deyimler ve Atasözleri
Sıkça Sorulan Sorular
Konuşmacı söylentiyi bilgi olarak iletir ama tonlamasıyla inanmadığını sezdirir. Kelimenin sonuna eklenen miş eki Türkçede tanıklığı olmadan aktarılan bilgilere işaret eder; konuşmacı bu yapıyı bilinçli vurgularla pekiştirerek alaycı bir mesafe kurar. İnceltilmiş bu ironi açık tartışmaya yol açmaz ama dinleyenin aynı şüpheyi paylaşmasına da zemin hazırlar. Bu yüzden hem sosyal hem dilbilgisel bakımdan etkili bir araçtır.
Söylenti karşısında ne tam onay ne tam ret veren bir orta yol arayışında olanlar için ideal bir araçtır. Bilgiyi reddetmeden mesafeyi korumayı sağlar. Halk dilinde söylenti karşısında verilen sosyal tepkilerin başında inceltilmiş kuşku gelir; neymiş tam bu işlevi karşılar. Bu yüzden ailedeki dedikodulara, iş yerindeki söylentilere ve siyasi haberlere karşı sıklıkla başvurulur.
Tüm yaş gruplarında yaşamakla birlikte özellikle orta yaş ve üzerinde sıkça duyulur. Genç kuşak benzer anlamı 'sözde, güya' veya 'neyseymiş' gibi serbest yapılarla karşılar. Geleneksel mahalle ve esnaf sohbetlerinde, kahvehane ve aile masalarında doğal akışı içinde geçer. Söylenen kelimenin kısalığı, ironi yüklemek isteyen konuşmacının önündeki en pratik halk söyleyişlerinden biridir.