Anlamı
'olamaz veya gerçekleşmesi beklenmez' anlamında kullanılan bir söz.
Detaylı Açıklama
Olur şey değil, karşılaşılan bir durumun şaşırtıcılığını, akıl alır olmadığını vurgulayan kısa ama etkili bir kalıptır. Sözün özü olamaz, böyle bir şey beklenmez bir tepkisidir; ama mutlak bir red değil, hayret içinde bir kabul anlamı taşır; aslında olmuştur, fakat olması çok zor görünmektedir. Sokakta gördüğü olağanüstü bir kurtarma sahnesi karşısında bir teyzenin söylediği, beklenmedik bir aile haberini alan amcanın söylediği, sosyal medyada inanılması zor bir video gören kullanıcının yorum kutusuna yazdığı bir cümledir bu. Şaşkınlık ve hayret duygularının tipik dilsel kabıdır. Olumlu durumlarda da olumsuz durumlarda da kullanılır; hava bir günde -10'dan +25'e çıkarsa olur şey değil; küçük bir köpek koca bir hayvanı yenerse olur şey değil. Bağlam tonun rengini belirler.
Olur Şey (iş) Değil Cümle İçinde Nasıl Kullanılır?
- Yetmiş yaşında uçaktan paraşütle atlamak isteyen amca için herkes olur şey değil dedi, cesaretine hayran kaldık ama biraz da endişelendik tabii.
- Sahipsiz köpeğin minik çocuğu boğulmaktan kurtardığını duyan komşumuz olur şey değil dedi, hayvanların duyarlılığı bazı insanlardan kat kat üstün.
- Yağmur yağmadığı için kuraklık yaşanırken birden büyük sel olmuş, olur şey değil, hava değişikliği bizi şaşırtmaya devam ediyor bu mevsim.
Diğer Deyimler ve Atasözleri
Sıkça Sorulan Sorular
Hayır, mutlak red değil. Söyleyen kişi olayın gerçekleştiğini biliyor; olamaz demiyor, akıl alır olmadığını söylüyor. Bu nüans önemlidir; deyim hayret içinde bir kabul tonu taşır. Görüyorum, kabul ediyorum ama yine de inanmakta zorlanıyorum havası vardır. Türk halk dili böyle paradoksal duygu durumlarını tek bir kalıba sığdırma becerisini bu deyimde de göstermiştir.
İkisi de mümkündür. Olumlu sürpriz; küçük çocuğun olağanüstü bir başarısı, doğanın güzel bir gözüpekliği. Olumsuz şaşkınlık; afet, beklenmedik bir trajedi, sosyal medyada kötü bir haber. Aynı kalıp her iki yöne uyar. Söyleyenin tonu ve sahnenin doğası tonu belirler; deyim tarafsız bir taşıyıcıdır, içeriği hangi rengi vereceğini söyler.
İnanılır gibi değil daha kuvvetli bir reddi anlatır; akıl alır gibi değil zekanın sınırlarını zorlayan durumları, görülmüş şey değil daha çok hiç görülmemiş bir olağanüstülüğü ifade eder. Olur şey değil bunların arasında en kısa ve günlük konuşmaya en yakın olanıdır; sade, akıcı, samimi bir hayret tonu taşır. Halk dili bu kısa kalıbı sıkça tercih eder.