Anlamı
önemsememek, umursamamak, aldırmamak, ilgilenmemek:
'Hiç oralı olmaz ve hâlinden yakınır.' -S. Birsel.
Detaylı Açıklama
Oralı olmamak, kişinin bir konuyu, çağrıyı ya da haberi umursamaması, aldırmaması, ilgilenmemesidir. Halk dilinde sıkça duyulur ve Salah Birsel'in hiç oralı olmaz ve hâlinden yakınır cümlesi bu tutumun klasik bir özetini verir; kişi şikayet etmez ama ilgi de göstermez, varlığını koruyan bir kayıtsızlık içindedir. Buradaki ora sözcüğü mekan değil ilgi alanı anlamına çekilir; konuya dair olan tarafa, yani oraya, kendini katmaz. Bu yönüyle aldırmamak ya da umursamamak gibi nüansları olan bir çift kelime deyimdir. Aile içinde para isteyene aldırmayan büyük, iş yerinde uyarıya kulak asmayan çalışan, mahallede dedikoduya katılmayan komşu için söylenir. Bağlama göre eleştiri, hayret veya bazı durumlarda takdir karışımı bir tonla duyulur.
Oralı (bile) Olmamak Cümle İçinde Nasıl Kullanılır?
- Borç istemek için kapısına gittik, hiç oralı olmadı, başka konulardan açıldı sohbet, sonra kahveler içildi ve biz mahcup eve döndük.
- Annem ödevini sorduğunda çocuk telefonuna bakıp oralı olmadı, akşam ödev defteri boş kalınca herkes durumu daha geç anlamış oldu.
- Patron uyarısına ekipten kimse oralı olmadı, üç haftanın sonunda denetim gelince herkes neden bu kadar gevşek davrandığını sorgulamaya başladı.
Diğer Deyimler ve Atasözleri
Sıkça Sorulan Sorular
Mekansal değil, ilgi alanına ait bir orayı kastetmek için kullanılır. Konunun olduğu taraf, sahnenin önemli noktası, beklenen tepkinin yeri burada ora ile anılır. Oralı olmamak demek o ilgi alanına ait davranmamak, kendini o tarafa konumlandırmamak demektir. Sözcüğün soyut bir mecaza dönüşmüş olması deyime esneklik katar.
Oralarda olmamak belirli bir andaki dahil olmama halini tarif eder; o anda dikkat dağılmıştır. Oralı olmamak ise daha kalıcı bir tutumu, kişinin o konuya ilkesel olarak kapı kapatmasını anlatır. Bir çağrıya tek bir kez oralarda olmayabilir, ama tüm bir konuya oralı olmazsa bu artık karakter özelliğine dönüşmüştür.
Bazen evet. Kişi gerçekten önemli olmayan dedikodulara, gereksiz tartışmalara, küçük çatışmalara oralı olmuyorsa bu olgun bir tutum sayılır ve takdirle anılır. Olgun adam dedikoduya oralı olmuyor cümlesi bir övgüdür. Yine de baskın kullanım eleştirel tarafta kalır; bağlam ve ton belirleyicidir.