Anlamı
herkesin içinde, belli bir kimseyi amaçlamadan konuşmak.
Detaylı Açıklama
Ortadan söylemek, kalabalık bir ortamda belli bir kişiyi açıkça hedef almadan ama herkesin anlayacağı bir göndermeyle konuşmaktır. Konuşan sahnenin ortasına bir cümle bırakır; o cümleyi kim üstüne alınacaksa o alır. Bu inceliği ile sözün adresi sezilen ama söylenmeyen kişidir. Anne yemek masasında yüzünü kimseye dönmeden ders verir, müdür toplantıda hiç isim anmadan iş disiplini hatırlatması yapar, kayınvalide gelinin önünde mahallenin başka gelinini eleştirir. Hedef belli ama suçlama açıkça dile gelmez; bu sayede ortam korunur, kişi mahcup edilmez ama mesaj alır. Halk dilinin nezaket ve eleştiri arasında bulduğu bir orta yol kalıbıdır. Bazen olumsuz da yorumlanabilir; çünkü açık konuşmanın yerine ima koymak iletişimi belirsizleştirir ve dolaylı suçlama hissi yaratır.
Ortadan Söylemek Cümle İçinde Nasıl Kullanılır?
- Annem yemekteki dağınıklıktan rahatsız oldu, kimseye bakmadan ortadan söyledi, beş kardeş hep birlikte tabakları masadan kaldırmaya koşuştuk.
- Müdür toplantıda ortadan söyledi, kimi isim anmadı ama geç kalan çalışan kendine pay çıkarttığı için ertesi gün dakik gelmeye başladı.
- Akşam misafirlikte halam ortadan söyledi, mahalledeki bir gelinin tutumunu eleştirdi, oradaki yengeler birbirine bakıp anlamlı anlamlı gülümsedi.
Diğer Deyimler ve Atasözleri
Sıkça Sorulan Sorular
Mesajı vermek ama hedefi açıkça göstermemek mantığından gelir. Kalabalıkta birine ders vermek istiyorsanız doğrudan adıyla seslenmek mahçup eder; ortadan söyleyince anlatım kalkanlanır. Hem söz iletilmiş hem ortam korunmuş olur. Türk nezaket kültürünün dilsel araçlarındandır; aile büyüklerinin sıkça başvurduğu yöntem budur.
Çoğunlukla konuşan kişinin yüz ifadesi, sesinin yönü, anlık göz teması mesajın adresini sezdirir. Aile içinde herkes birbirinin kuyusunu bildiği için ortadan söylenen söz hemen doğru yere düşer. Yabancı bir ortamda ise daha az etkili olabilir; çünkü göndermenin oturduğu zemin tanınmaz. Aile ve yakın çevre bu kalıbın doğal sahnesidir.
Evet, ortadan söylemek bazen pasif agresif iletişim biçimine dönüşür. Açık eleştiri yerine ima üzerinden çekilen kıyıdan suçlamalar, dinleyende belirsizlik ve gerilim yaratabilir. İlk anda nezaket sayılan tutum, sürekli yapılırsa iletişimi bozar. Sağlıklı ilişkilerde bazı şeyleri açıkça söylemek bu kalıba sığınmaktan daha sağlıklı bir yoldur.