Anlamı
sorulması teklifsizlik sayılan bir şeyi sormadan önce özür dilemek için kullanılan bir söz.
Detaylı Açıklama
Sormak ayıp olmasın, sorulması teklifsizlik ya da kabalık sayılabilecek bir şeyi sormadan önce, karşı tarafı incitmemek için söylenen bir nezaket kalıbıdır. Konuşan, sorusunun rahatsızlık verebileceğinin farkında olduğunu gösterir ve adeta baştan izin ister. Birinin yaşını, gelirini ya da özel bir kararını merak edip de doğrudan sormaya çekinen kişi, söze bu kalıpla girerek soruyu yumuşatır. Türk konuşma kültüründeki mahremiyete saygıyı yansıtan bu giriş, karşıdakinin özel alanına girerken ölçülü davranmayı öne çıkarır. Sorunun olası rahatsızlığını baştan gidermeyi amaçlar; böylece merak ile nezaket arasındaki dengeyi korur. Çoğunlukla yaş, para ya da hassas yaşam kararları gibi mahrem konulardan önce duyulur. Karşı taraf da çoğunlukla rica gitsin diyerek bu inceliğe aynı nezaketle karşılık verir.
Sormak Ayıp Olmasın Cümle İçinde Nasıl Kullanılır?
- Sormak ayıp olmasın ama bu güzel evi kaç yılda bu hâle getirdiniz, çok emek görünüyor.
- Yaşınızı sormak ayıp olmasın, gerçekten gösterdiğinizden çok daha genç duruyorsunuz.
- Sormak ayıp olmasın, bu işten ayrılmaya nasıl karar verdiniz diye merak ettim doğrusu.
Diğer Deyimler ve Atasözleri
Sıkça Sorulan Sorular
Teklifsiz sayılabilecek bir soruyu yumuşatmaya yarar. Konuşan, sorusunun kaba kaçabileceğini bildiğini gösterir ve baştan izin ister gibi davranır. Böylece merakını dile getirirken karşısındakini incitmemiş, nezaketini korumuş olur.
Çoğunlukla yaş, gelir, özel yaşam ya da hassas kararlar gibi mahrem sayılan konulardan önce. Bu tür soruları doğrudan sormak kaba kaçabileceği için, konuşan önce bu kalıpla özür diler ve karşısını hazırlar.
Başkasının özel alanına girerken gösterilen ölçülülük. Söz, bir soruyu bile izin ister gibi sormanın görgü sayıldığı bir anlayışı yansıtır. Mahremiyete saygıyı, merak ile nezaketi dengede tutmayı öne çıkarır.