Anlamı
soyunun özelliklerini taşımak.
Detaylı Açıklama
Soya çekmek, bir kimsenin görünüş ya da huy bakımından ailesine, atalarına benzetilmesidir. Babasının cömertliğini sürdüren genç, dedesinin çalışkanlığını taşıdığı düşünülen torun ya da annesinin sanatçı yönünü gösteren çocuk için soya çekmiş denebilir. Deyim tek başına ne olumlu ne olumsuzdur; vurgu, kişide hangi niteliğin aileyle ilişkilendirildiğine göre değişir. Cömertlik, sabır gibi iyi özellikler için olumlu; inatçılık, huysuzluk gibi yönler için olumsuz kullanılabilir. Ancak söz kesin bir kalıtım hükmü gibi değil, halk dilindeki benzetme ve gözlem biçimi olarak anlaşılmalıdır. Soy asma soyuna çeker atasözünden farkı yansızlığıdır: o daha çok olumlu aktarımı överken, bu deyim her türlü benzeyişi tarafsızca dile getirir. Halk arasında bir çocuğun huyu çoğu zaman bu sözle anne ya da babaya bağlanır.
Soya Çekmek Cümle İçinde Nasıl Kullanılır?
- Çocuğun resme bu kadar yatkın olması şaşırtıcı değil, annesine soya çekmiş belli ki.
- Cömertlikte tıpkı dedesi gibi, gören herkes onun soya çektiğini hemen anlıyor.
- Sabırlı ve sakin mizacıyla babasına soya çekmiş, ailenin huyu ona da geçmiş.
Diğer Deyimler ve Atasözleri
Sıkça Sorulan Sorular
Tek başına ne olumlu ne olumsuzdur. Cömertlik, çalışkanlık gibi iyi nitelikler için olumlu; inatçılık, huysuzluk gibi özellikler için olumsuz kullanılır. Belirleyici olan, kişinin soyundan aldığı niteliğin türüdür.
Birinin görünüşü ya da huyu ailesine benzediğinde. Bir çocuğun yeteneğini, mizacını ya da davranışını ailesiyle ilişkilendirmek için kullanılır. Kesin bir kalıtım hükmü vermekten çok, halk dilindeki benzerlik gözlemini anlatır.
İkisi de aileden gelen benzerlik düşüncesiyle ilgilidir. Soya çekmek bu benzeyişi daha yansız biçimde ifade eder; soy asma soyuna çeker ise geleneksel olarak iyi özelliklerin aileden geldiğini över. Biri gözlem, diğeri olumlu değerlendirmedir.