Anlamı
her insan veya yaratık az çok soyuna benzer.
Detaylı Açıklama
Soydur çeker, boktur kokar; halk dilinde kişinin ailesine ya da kökenine benzediğini kaba ve incitici bir dille söyleyen eski bir atasözüdür. Söz özellikle olumsuz huyları soy üzerinden açıklama eğilimini taşır; bu yüzden bugün dikkatli ve çoğu zaman eleştirel bir bağlamda kullanılmalıdır. Bir davranışı doğrudan aileye, soya ya da kökene bağlamak kolayca önyargıya dönüşebilir. Atasözünün çarpıcılığı da buradan gelir: insan davranışını keskin, kaba ve genelleyici bir yargıyla açıklar. Soy asma soyuna çeker daha olumlu ve yumuşak bir kalıpken, bu söz hem dili hem de yargısı bakımından serttir. Doğru açıklama, sözü hakikat gibi benimsemek değil, eski halk dilindeki soycu genelleme anlayışını gösteren kaba bir örnek olarak tanıtmaktır.
Soydur Çeker, Boktur Kokar Cümle İçinde Nasıl Kullanılır?
- Yaşlı adam öfkeyle soydur çeker, boktur kokar dedi ama bu kaba genelleme masadakileri rahatsız etti.
- Birinin kusurunu ailesine bağlayıp soydur çeker, boktur kokar demek bugün incitici ve önyargılı bulunur.
- Metindeki karakter, eski halk dilinin sertliğini göstermek için soydur çeker, boktur kokar sözünü kullanıyordu.
Diğer Atasözleri ve Deyimler
Sıkça Sorulan Sorular
Keskin, kaba ve çoğu zaman incitici bir dille. Halk dilinin sert anlatımını taşır. Genellikle bir kimsenin olumsuz huyunu soyuna bağlarken kullanılmıştır; bugün böyle bir genelleme önyargılı görülebileceği için eleştirel bağlamda ele alınmalıdır.
İkisi de aileden gelen benzerlik düşüncesiyle ilgilidir. Soy asma soyuna çeker daha olumlu ve yumuşak bir kalıptır. Soydur çeker boktur kokar ise dili kaba, yargısı sert ve genelleyicidir; bu yüzden özellikle eleştirel bir dikkatle açıklanmalıdır.
Eski halk dilinde insanın ailesine ya da kökenine benzediği düşüncesini. Ancak söz bunu kaba ve genelleyici bir dille yaptığı için bugün doğrudan doğru kabul edilmemelidir. Daha çok soy üzerinden yargı kuran eski bakışı gösteren sert bir örnek sayılır.