Anlamı
1) bir kimsenin kendisine dokunan sözüne gereken cevabı vermek; 2) kendisini inciten, itham eden veya rahatsız bir duruma düşüren söze gereken karşılığı verip durumu düzeltmek:
'Oğlunu savunmasını bilir, hiçbir sözün altında kalmazdı.' -H. Topuz.
Detaylı Açıklama
Kendisine dokunan, kendisini inciten ya da rahatsız bir duruma düşüren bir söze gereken karşılığı vermek, sessiz kalmamak söz altında kalmamak sözüyle anlatılır. Haksız ya da incitici bir söz karşısında susmayıp hemen yanıt verebilen, kendini savunabilen bir kişiliği betimler. Kendisine yapılan imayı yanıtsız bırakmayan, onurunu koruyup her lafa yerinde karşılık veren biri söz altında kalmaz. İfade çoğunlukla olumludur; kendine güven ve dik duruş bildirir. Sözün altında ezilip kalmamak imgesi, karşılık verebilen güçlü bir kişiliği öne çıkarır. Söz kaldırmamak deyimine yakındır; ikisi de susmayan, karşılık veren bir tutumu anlatır. Hazırcevaplığı ve kendini savunabilmeyi över; ancak ölçüsü kaçırıldığında, her söze karşılık verme ihtiyacının bir alınganlığa dönüşebileceğini de dolaylı olarak sezdirir.
Söz Altında Kalmamak Cümle İçinde Nasıl Kullanılır?
- Oğlunu savunmasını bilir, hiçbir sözün altında kalmazdı, her lafa yerinde karşılık verirdi.
- Kendisine dokunan o imayı duyunca hemen cevabını yapıştırdı, söz altında kalmadı.
- Haksız bir suçlamaya maruz kalsa bile susmaz, asla söz altında kalmazdı.
Diğer Deyimler ve Atasözleri
Sıkça Sorulan Sorular
Haksız ya da incitici bir söz karşısında susmayıp hemen yanıt verebilen, kendini savunabilen bir kişiliği. Kendine güven ve dik duruş bildirir; onurunu koruyup her lafa yerinde karşılık veren, sözün altında ezilmeyen bir tutumu öne çıkarır.
İkisi çok yakındır. Söz altında kalmamak, dokunan bir söze karşılık vermeyi anlatır. Söz kaldırmamak ise onuruna dokunan söze dayanamayıp karşılık verir yaradılışta olmayı vurgular. İkisi de susmayan, karşılık veren bir tutumu betimler.
Ölçü kaçırıldığında alınganlığa dönüşebileceği. Kendini savunmak olumlu olsa da, her söze mutlaka karşılık verme ihtiyacı zamanla aşırı bir tepkiselliğe varabilir. Söz, dik duruşu överken bu dengenin de gözetilmesi gerektiğini dolaylı sezdirir.