Anlamı
utanmaz duruma gelmek:
'İkimizde de birbirimize bakacak surat kalmamıştı.' -M. Ş. Esendal.
Detaylı Açıklama
Surat kalmamak, bir kimsenin utanmaz duruma gelmesi ya da artık birbirinin yüzüne bakamayacak hâle gelmesi anlamında kullanılır. Yaşanan olaylar ya da utanç, kişide yüz yüze bakacak hâl bırakmaz. Karşılıklı kırgınlıkların ardından birbirine bakacak surat kalmaması ya da aynı hatayı defalarca yapan birinde özür dileyecek yüz kalmaması bu sözle dile getirilir. İfade bağlama göre iki yöne çekilebilir: bazen derin bir mahcubiyeti, utancından yüz yüze bakamamayı; bazen de utanma duygusunun büsbütün yitirildiğini, yüzsüzlüğü anlatır. İki kullanımda da ortak olan, yüz yüze bakacak hâlin kalmamasıdır. Suratı kasap süngeriyle silinmiş gibi sözlerle yakın anlam taşır; insan ilişkilerinin onarılmaz biçimde bozulduğu ya da utancın sınırı aştığı durumları betimler.
Surat Kalmamak Cümle İçinde Nasıl Kullanılır?
- İkimizde de birbirimize bakacak surat kalmamıştı, o günden sonra hiç konuşmadık.
- Yaşanan onca olaydan sonra eski dostlara gidecek surat kalmadı, hepsinden büsbütün uzaklaştım.
- Aynı hatayı defalarca yapınca artık özür dileyecek surat kalmamıştı onda.
Diğer Deyimler ve Atasözleri
Sıkça Sorulan Sorular
Bazen derin bir mahcubiyeti, utancından yüz yüze bakamamayı anlatır; bazen de utanma duygusunun büsbütün yitirildiğini, yüzsüzlüğü. İki kullanımda da ortak olan, yüz yüze bakacak hâlin kalmamasıdır. Bağlam hangi anlamın kastedildiğini gösterir.
Karşılıklı kırgınlıklar, tekrarlanan hatalar ya da utanç verici olaylardan sonra. Birbirine bakacak hâlin kalmadığı ya da bir kimsenin utanma duygusunu yitirdiği durumlarda kullanılır; bozulan ilişkileri veya aşan utancı anlatır.
Suratı kasap süngeriyle silinmiş, yüzsüzlük anlamında bu söze yakındır. Surat kalmamak ise hem mahcubiyeti hem yüzsüzlüğü kapsar. İkisi de yüz yüze bakacak hâlin kalmamasını, utanç ya da utanmazlık ekseninde betimler.