Anlamı
yüksek ateş içinde bulunmak:
'Kendisinin bizzat itiraf ettiği gibi yalaz yalaz yanıyordu.' -E. E. Talu.
Detaylı Açıklama
Yalaz yalaz yanmak, bir kimsenin yüksek ateş içinde bulunması demektir. Yalaz, alev anlamına gelen eski bir sözcüktür; ikileme ateşin sürekliliğini ve şiddetini belirtir. Deyim, hastanın vücut sıcaklığının uzun süre yüksek kalmasını anlatır. Ercüment Ekrem Talu'nun kendisinin de belirttiği gibi yalaz yalaz yandığını aktaran cümlesi bu kullanımı gösterir. Söz halk dilinde, özellikle hastanın başında bekleyen yakınlarının ağzında geçer. Alev benzetmesi, ateşin dışarıdan da hissedilir olmasıyla ilgilidir; hastanın alnına konan el sıcaklığı hemen duyar. Deyim bugün gündelik konuşmada seyrek kullanılır, yerini daha yalın anlatımlar almıştır. Eski romanlarda ve halk anlatılarında ise sıkça karşılaşılır. Söz, hastalık hâlini yargılamadan, olduğu gibi betimler. Deyim, uzun süren yüksek ateşi anlatır.
Yalaz Yalaz Yanmak Cümle İçinde Nasıl Kullanılır?
- Çocuk bütün gece yalaz yalaz yandı, sabaha karşı ateşi ancak düştü.
- Yalaz yalaz yanan hastanın başında bütün gece nöbet tutmayı sürdürdüler.
- Ateşi bir türlü düşmeyince yalaz yalaz yanmasına hepsi çok kaygılandı.
Diğer Deyimler ve Atasözleri
Sıkça Sorulan Sorular
Bir kimsenin yüksek ateş içinde bulunması demektir. Deyim, hastanın vücut sıcaklığının uzun süre yüksek kalmasını anlatır. Söz durumu yargılamadan, olduğu gibi betimler. Deyim hastalık halini yargılamadan aktarır.
Yalaz, alev anlamına gelen eski bir sözcüktür. İkileme biçiminde yinelenmesi ateşin sürekliliğini ve şiddetini belirtir. Benzetme, ateşin dışarıdan da hissedilir olmasıyla ilgilidir. İkilemenin yinelenmesi de bu sürekliliği pekiştirir.
Gündelik konuşmada seyrek kullanılır, yerini daha yalın anlatımlar almıştır. Eski romanlarda ve halk anlatılarında ise sıkça karşılaşılır. Özellikle hastanın başında bekleyen yakınlarının ağzında geçtiği görülür.