Anlamı
çok perişan bir kılıkta:
'İçinde yaz kış, bir don bir gömlekle yalın ayak, başı kabak bir adam oturur.' -Y. K. Karaosmanoğlu.
Detaylı Açıklama
Yalın ayak, başı kabak, çok perişan bir kılıkta olmayı anlatan bir sözdür. Ayağında ayakkabı, başında örtü bulunmayan kimseyi tarif eder ve yoksunluğu iki somut ayrıntıyla verir. Yakup Kadri Karaosmanoğlu'nun yaz kış bir don bir gömlekle yalın ayak, başı kabak oturan adamı anlatan cümlesi bu kullanımı gösterir. Söz, kişinin ahlakı ya da değeri hakkında bir yargı taşımaz; yalnızca içinde bulunduğu durumu betimler. Eskiden ayakkabı ve başlık bulundurmak asgari bir düzenin işareti sayılırdı; bu yüzden ikisinin birden yokluğu ağır bir yoksunluk anlamına gelirdi. Kalıp bazen aceleyle dışarı fırlayan biri için de kullanılır ve o zaman anlamı hafifler. Yangın çıkınca yalın ayak başı kabak sokağa koşan komşular buna örnektir. Söz bu ikinci kullanımda telaşı anlatır. Her iki kullanımda da görüntü aynıdır, değişen bağlamdır. Söz, üstü başı eksik ve perişan bir görünümü anlatır.
Yalın Ayak, Başı Kabak Cümle İçinde Nasıl Kullanılır?
- Yangın çıkınca bütün komşular yalın ayak, başı kabak sokağa fırladılar.
- Uzun yoldan gelen aile kapıda yalın ayak, başı kabak duruyordu.
- Çocukları yalın ayak, başı kabak görünce hemen yardım toplamaya karar verdiler.
Diğer Deyimler ve Atasözleri
Sıkça Sorulan Sorular
Çok perişan bir kılıkta olmayı anlatan bir sözdür. Ayağında ayakkabı, başında örtü bulunmayan kimseyi tarif eder ve yoksunluğu iki somut ayrıntıyla verir. Söz kişinin değeri hakkında bir yargı taşımaz.
Eskiden ayakkabı ve başlık bulundurmak asgari bir düzenin işareti sayılırdı. Bu yüzden ikisinin birden yokluğu ağır bir yoksunluk anlamına gelirdi. Kalıp durumu anlatmak için en çabuk görülen iki eksiği seçmiştir.
Vardır. Aceleyle dışarı fırlayan biri için de kullanılır ve o zaman anlamı hafifler. Yangın çıkınca yalın ayak başı kabak sokağa koşan komşular buna örnektir; burada söz yoksunluğu değil telaşı anlatır.