Anlamı
'yaptığı yersiz, uygunsuz işe bakın' anlamında kullanılan bir söz:
'Yediği naneye bak! Hanımın kocası uyanmasın diye gelip beni uyandırıyor.' -M. Ş. Esendal.
Detaylı Açıklama
Yediği naneye bak, bir kimsenin yaptığı yersiz ve uygunsuz işe dikkat çekmek için söylenen teklifsiz bir sözdür. Kalıp şaşkınlıkla karışık bir kınama bildirir; söyleyen kişi davranışı hem yakışıksız hem de akıl almaz bulur. Memduh Şevket Esendal'ın kocası uyanmasın diye gelip kendisini uyandıran kişiyi anlatan cümlesi bu kullanımı gösterir. Örnekte olduğu gibi kalıp çoğunlukla mantıksız görünen davranışlar için seçilir. Nane sözcüğü burada yapılan uygunsuz işi karşılar ve halk dilinde bu anlamda yerleşmiştir. Söz üçüncü kişi hakkında konuşulurken kullanılır; kişinin yüzüne pek söylenmez. Kalıpta öfkeden çok hayret vardır. Gündelik konuşmada oldukça yaygındır. Söz, yapılan yersiz bir işe şaşkınlıkla dikkat çeker. Gündelik konuşmada oldukça yaygındır ve şaşkınlığı tek cümlede duyurur.
Yediği Naneye Bak! Cümle İçinde Nasıl Kullanılır?
- Anahtarı kilitli kapının içinde bırakmış, sen şu yediği naneye bak.
- Yediği naneye bak diyerek arkadaşının yaptığı işe uzun uzun güldüler.
- Eline geçen bütün parayı tek seferde harcamış; yediği naneye bak sen.
Diğer Deyimler ve Atasözleri
Sıkça Sorulan Sorular
Bir kimsenin yaptığı yersiz ve uygunsuz işe dikkat çekmek için söylenen teklifsiz bir sözdür. Kalıp şaşkınlıkla karışık bir kınama bildirir. Davranış hem yakışıksız hem akıl almaz bulunur.
Yapılan uygunsuz işi karşılar ve halk dilinde bu anlamda yerleşmiştir. Sözcük burada gerçek anlamıyla değil, mecazi olarak kullanılır. Kalıbın canlılığı da bu beklenmedik sözcük seçiminden gelir.
Çoğunlukla üçüncü kişi hakkında konuşulurken kullanılır; kişinin yüzüne pek söylenmez. Kalıpta öfkeden çok hayret vardır ve gündelik konuşmada oldukça yaygındır. Kalıpta öfkeden çok hayret vardır.