Anlamı
1) yitirilip bir türlü bulamamak; 2) çok utanmak:
'Hanımların içinde rezil olmuştur, yer yarılsa da içine geçsem diye aklından geçmiştir.' -H. Taner.
Detaylı Açıklama
Yer yarılıp içine girmek iki anlamda kullanılır. Birincisi bir şeyin yitirilip bir türlü bulunamamasıdır; aranan şey sanki yerin altına girmiştir. İkincisi ise çok utanmaktır. Haldun Taner'in hanımların içinde rezil olan kişinin yer yarılsa da içine geçsem diye düşündüğünü anlatan cümlesi bu ikinci anlamı gösterir. İki anlamı birleştiren şey, ortadan yok olma isteği ya da durumudur. İlkinde nesne kaybolur, ikincisinde kişi kaybolmak ister. Geçmek biçimiyle de söylenir. Utanma anlamında kalıp abartma yoluyla kurulmuştur; duygunun şiddeti böyle gösterilir. Aynı duyguyu anlatan yedi kat yerin dibine geçmek söyleyişiyle yakın anlamlıdır. Kalıp gündelik konuşmada yaygındır. Söz, kaybolmayı ya da utançtan yok olmak istemeyi anlatır.
Yer Yarılıp İçine Girmek (geçmek) Cümle İçinde Nasıl Kullanılır?
- Anahtarlar sanki yer yarılıp içine girmiş gibi hiçbir yerde bulunamadı.
- Yanlış adı söylediğini anlayınca yer yarılsa da içine girsem diye düşündü.
- Herkesin önünde düzeltilince yer yarılıp içine girmek istediğini sonradan söyledi.
Diğer Deyimler ve Atasözleri
Sıkça Sorulan Sorular
İki anlamı vardır. Birincisi bir şeyin yitirilip bir türlü bulunamamasıdır. İkincisi ise çok utanmaktır. İkisini birleştiren şey ortadan yok olma isteği ya da durumudur. Geçmek biçimiyle de söylenir.
İlkinde nesne kaybolur; aranan şey sanki yerin altına girmiştir. İkincisinde ise kişi kendisi kaybolmak ister. Geçmek biçimiyle de söylenir. İlkinde nesne, ikincisinde kişi yok olur. Bu ayrım bağlamdan hemen anlaşılır.
Abartma yoluyla kurulur; duygunun şiddeti böyle gösterilir. Aynı duyguyu anlatan yedi kat yerin dibine geçmek söyleyişiyle yakın anlamlıdır ve ikisi birbirinin yerine kullanılabilir. İkisi çoğu yerde birbirinin yerine kullanılabilir.