Anlamı
1) ortadan kaldırmak, ifna etmek, izale etmek; 2) mec. varlığına son vermek:
'Kurtulmak için ya yok olmalı ya yok etmeli.' -A. İlhan.
Detaylı Açıklama
Yok etmek, bir şeyi ortadan kaldırmak, onun varlığına son vermek demektir. Kalıp geçişlidir; ortada bir eden ve edilen bulunur. Bu yönüyle yok olmak deyiminden ayrılır, çünkü orada eylemin bir öznesi görünmez. Attilâ İlhan'ın kurtulmak için ya yok olmalı ya yok etmeli diyen cümlesi bu iki kalıbı yan yana koyarak farkı açıkça gösterir. Yok etmek somut nesneler için kullanılabildiği gibi belge, iz, kanıt ve engel gibi şeyler için de söylenir. Mecaz kullanımda bir kimsenin varlığına son vermek anlamı doğar; bu kullanım ağırdır. Kalıpta kesinlik vardır; geriye bir şey bırakılmaz. Sözde çoğunlukla bir kasıt bulunur, çünkü yok etme istenerek yapılır. Söz, bir şeyi bilerek ortadan kaldırmayı anlatır.
Yok Etmek Cümle İçinde Nasıl Kullanılır?
- Geride kalan bütün belgeleri kimse görmeden yok etmeye karar verdiler.
- Aradaki bütün engelleri yok etmeden bu işin yürümeyeceğini orada herkes biliyordu.
- Yıllarca süren o kuraklık bölgedeki bütün ekinleri neredeyse yok etmiş sayılırdı.
Diğer Deyimler ve Atasözleri
Sıkça Sorulan Sorular
Bir şeyi ortadan kaldırmak, onun varlığına son vermek demektir. Kalıp geçişlidir; ortada bir eden ve bir de edilen bulunur, yani eylemi bilerek yapan biri her zaman vardır.
Yok etmek geçişlidir ve bir özne gerektirir; yok olmak ise geçişsizdir, orada eylemi yapan görünmez. Attilâ İlhan bu iki kalıbı aynı cümlede yan yana kullanarak farkı belirginleştirir.
Somut nesneler için kullanılabildiği gibi belge, iz, kanıt ve engel gibi şeyler için de söylenir. Mecaz kullanımda bir kimsenin varlığına son vermek anlamı doğar ve bu kullanım ağırdır.