Anlamı
sahip olunan bir şeyi kaybetmek, kullanamamak:
'Ben de kendimi, köklerinden yoksun kalmış herkesin düştüğü o sefahat âleminin gergin tekdüzeliğine bırakmıştım.' -R. Mağden.
Detaylı Açıklama
Yoksun kalmak, sahip olunan bir şeyi kaybetmek, artık ondan yararlanamamak demektir. Rezan Mağden'in köklerinden yoksun kalmış kimselerden söz eden cümlesi bu kullanımı gösterir. Kalıbın ayırt edici yanı, kaybedilen şeyin daha önce elde bulunmuş olmasıdır; ortada bir eksilme vardır. Bu yönüyle söz, hiç sahip olunmamış bir şeyi bildiren yoksun olmak kalıbından ayrılır. Yoksun kalmakta ayrıca bir fail görünmez; kişi bir şeyi yitirmiştir ama bunu ona kimin yaptığı söylenmez. Kalıp bu belirsizlikle bir çaresizlik duygusu taşır. Söz haklar, imkânlar ve yakınlıklar için kullanılır. Kalıp resmî yazışmalarda ve haber dilinde de geçer. Duygusal kayıplar için kullanıldığında ağırlığı artar. Söz, elde bulunan bir şeyi yitirmeyi anlatır.
Yoksun Kalmak Cümle İçinde Nasıl Kullanılır?
- Sel felaketinden sonra köylüler uzun süre temiz sudan yoksun kaldı.
- Bu karar yüzünden birçok öğrenci aldığı bursundan büsbütün yoksun kaldı.
- Küçük yaşta ailesinden yoksun kalmanın izini bütün ömrü boyunca taşıdı.
Diğer Deyimler ve Atasözleri
Sıkça Sorulan Sorular
Sahip olunan bir şeyi kaybetmek, artık ondan yararlanamamak demektir. Kalıbın ayırt edici yanı, kaybedilen şeyin daha önce elde bulunmuş olmasıdır; ortada gerçek bir eksilme vardır.
Yoksun kalmakta önce sahip olunmuş, sonra yitirilmiştir. Yoksun olmak ise hiç sahip olunmamış bir durumu bildirir; birinde kayıp, ötekinde baştan gelen bir eksiklik söz konusudur.
Görünmez; kişi bir şeyi yitirmiştir ama bunu ona kimin yaptığı cümlede söylenmez. Kalıp bu belirsizlikle birlikte belirgin bir çaresizlik duygusu taşımaktadır. Kayıp burada kişinin denetimi dışında gerçekleşmiştir.