Anlamı
insanın içini acıyla doldurmak, insana çok üzüntü vermek:
'Yörede, şimdi yürek burkan bir suskunluk vardı.' -T. Buğra.
Detaylı Açıklama
Yürek burkmak, insanın içini acıyla doldurmak, ona derin bir üzüntü vermek demektir. Tarık Buğra'nın yörede yürek burkan bir suskunluk bulunduğunu anlatan cümlesi bu kullanımı gösterir. Burkmak fiili kalıbın özünü verir; burkulma dışarıdan gelen bir darbe değil, içeride oluşan bir sıkışmadır. Bu yüzden anlatılan acı sessizdir ve dışarıya taşmaz. Kalıp bu yönüyle yürek paralamak deyiminden ayrılır; orada parçalanma ve dışa vuran bir şiddet vardır. Yürek burkan şey çoğunlukla küçük ama etkili bir ayrıntıdır; bir bakış, bir sessizlik ya da terk edilmiş bir eşya. Sözde acıma ve içlenme bir aradadır. Kalıp edebî metinlerde ve haber dilinde sıkça geçer. Söz, içte sessiz bir acı oluşturmayı anlatır.
Yürek Burkmak Cümle İçinde Nasıl Kullanılır?
- Boşalmış evin o derin sessizliği içeri girenlerin hepsinin yüreğini burkmuştu.
- Çocukların o hâlde beklediğini görmek orada bulunan herkesin yüreğini burktu.
- Yürek burkan bu görüntüler günlerce boyunca hafızalardan bir türlü silinmedi.
Diğer Deyimler ve Atasözleri
Sıkça Sorulan Sorular
İnsanın içini acıyla doldurmak, ona derin bir üzüntü vermek demektir. Burkmak fiili kalıbın özünü verir; burkulma dışarıdan gelen bir darbe değil, içeride oluşan bir sıkışmadır.
Yürek burkmakta acı sessizdir ve dışarıya taşmaz; yürek paralamakta ise parçalanma ve dışa vuran bir şiddet vardır. Biri içe doğru sıkışır, öteki dışarıya doğru patlar.
Çoğunlukla küçük ama etkili bir ayrıntıdır; bir bakış, bir sessizlik ya da terk edilmiş bir eşya olabilir. Sözde acıma ile içlenme duygusu bir arada bulunmaktadır.