Anlamı
1) eldeki imkânlarla geçinmek:
'Biz işte aile gibi bir şeyiz burada, büyük hanımı da kendimize uydurduk, yuvarlanıp gidiyoruz.' -R. N. Güntekin. 2) birdenbire ölmek.
Detaylı Açıklama
Yuvarlanıp gitmek, birinci anlamıyla eldeki imkânlarla geçinmek, idare etmek demektir. Reşat Nuri Güntekin'in burada aile gibi olduklarını ve yuvarlanıp gittiklerini anlatan cümlesi bu kullanımı gösterir. Yuvarlanmak fiili düzensiz ama süregelen bir gidişi belirtir; ortada plan yoktur, yine de yaşam sürer. Bu kullanımda sözde bir alçakgönüllülük bulunur; kişi durumunu ne över ne yerer. İkinci anlam bundan büsbütün ayrıdır ve ağırdır; birdenbire ölmek de yuvarlanıp gitmek olarak anlatılır. Bu kullanımda ölüm ansızın ve hazırlıksız gelmiştir. Halk dili ölümü doğrudan söylemek yerine böyle örtülü kalıplar yeğler. İki anlam arasındaki uzaklık dikkat çekicidir; hangisinin geçerli olduğu bağlamdan hemen anlaşılır. Söz, ya idare etmeyi ya da ansızın ölmeyi anlatır.
Yuvarlanıp Gitmek Cümle İçinde Nasıl Kullanılır?
- Kazançları pek iyi değildi ama bir biçimde yuvarlanıp gittiklerini söylüyorlardı.
- Aldığı emekli maaşıyla bir biçimde yuvarlanıp gitmeyi başardığını her sorana anlatırdı.
- Sabah işine gitmek üzere çıkmış, akşam yuvarlanıp gittiği haberi gelmişti.
Diğer Deyimler ve Atasözleri
Sıkça Sorulan Sorular
Birinci anlamıyla eldeki imkânlarla geçinmek, idare etmek demektir. İkinci anlamda ise birdenbire ölmek anlatılır; iki anlam arasındaki uzaklık oldukça dikkat çekicidir. İki anlam arasındaki uzaklık dikkat çekicidir.
Düzensiz ama süregelen bir gidişi belirtir; ortada bir plan yoktur, yine de yaşam sürer. Bu kullanımda sözde alçakgönüllülük bulunur, çünkü kişi durumunu ne över ne de yerer.
Halk dili ölümü doğrudan söylemek yerine örtülü kalıplar yeğler. Bu kullanımda ölüm ansızın ve hazırlıksız gelmiştir; hangi anlamın geçerli olduğu bağlamdan hemen anlaşılır. Bağlam hangi anlamın geçerli olduğunu belirler.