Anlamı
onurunu sarsacak kadar çok yalvarmak:
'Hâlbuki Emin Efendi, feleğin çemberlerinden geçerek, kâh kuvvetlerin önünde diz çöküp yüzsuyu dökerek, kâh zayıflara çelme vurup tuzak kurarak bu mertebeye ulaşmış.' -Y. K. Karaosmanoğlu.
Detaylı Açıklama
Yüzsuyu dökmek, onurunu sarsacak kadar çok yalvarmak, alçalarak bir şey istemek demektir. Yakup Kadri Karaosmanoğlu'nun kâh güçlülerin önünde diz çöküp yüzsuyu dökerek bu mertebeye ulaşan Emin Efendi'yi anlatan cümlesi bu kullanımı gösterir. Kalıptaki yüzsuyu, onurun, saygınlığın simgesidir; onu dökmek, onurdan vazgeçmek demektir. Dökmek fiili buradaki harcamayı, tüketmeyi belirtir; kişi bir şeyi elde etmek için onurunu ortaya döker. Kalıp bu yüzden ağır bir alçalmayı anlatır; sıradan bir yalvarma değil, gururu ayaklar altına alan bir yakarıştır. Sözde açık bir küçük düşme bulunur. Kalıp çoğunlukla bir çıkar ya da bir mevki uğruna onurunu feda eden kimseler için kullanılır. Bu yönüyle söz bir yergi taşır. Kalıp edebî metinlerde geçer. Söz, onurunu ayaklar altına alarak yalvarmayı anlatır.
Yüzsuyu Dökmek Cümle İçinde Nasıl Kullanılır?
- O mevkiyi elde etmek için nice kapıda yüzsuyu döktüğünü sonradan herkes öğrendi.
- Kimseye yüzsuyu dökmeden, kendi emeğiyle geçinmeyi her şeyin üstünde tutardı.
- Bir iş için yüzsuyu dökmek zorunda kalmak onun gururunu derinden incitiyordu.
Diğer Deyimler ve Atasözleri
Sıkça Sorulan Sorular
Onurunu sarsacak kadar çok yalvarmak, alçalarak bir şey istemek demektir. Kalıp sıradan bir yalvarmayı değil, gururu ayaklar altına alan ağır bir yakarışı ve alçalmayı anlatmaktadır.
Onurun ve saygınlığın simgesidir; onu dökmek, onurdan vazgeçmek demektir. Dökmek fiili buradaki harcamayı belirtir; kişi bir şeyi elde etmek için onurunu bir bir ortaya döker.
Çoğunlukla bir çıkar ya da bir mevki uğruna onurunu feda eden kimseler için kullanılır. Bu yönüyle söz açık bir yergi taşır; Karaosmanoğlu'nun Emin Efendi'si bu tür bir yükselişin örneğidir.